ئۇيغۇرچە    Uyghurche    Уйғурчә    Ortaq Türkçe   
  • 2018 - يىلى 25 - ئاۋغۇست ئىستانبۇلدىكى فاتىھ سۇلتان مەھمەت ۋەخپە ئۇنىۋېرسىتېتىدا «ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان خىرىسلار ۋە ھەل قىلىش يوللىرى ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى» ئۆتكۈزۈلىدۇ. ...
سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئاكادېمىيە » ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كېلىۋاتقان خىرىسلار ۋە ھەل قىلىش يوللىرى ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۇقتۇرۇشى

ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كېلىۋاتقان خىرىسلار ۋە ھەل قىلىش يوللىرى ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۇقتۇرۇشى

نۆۋەتتە شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئەسلى قانۇنلۇق ئېگىلىرى بولغان ئۇيغۇر قاتارلىق تۈركىي مىللەتلەر خىتاينىڭ يۈرگۈزگەن ئاسمىلاتسىيە ۋە يوق قىلىش سىياسىتى نەتىجىسىدە، ئانا تىل، مائارىپ، مەدەنىيەت، دىن ۋە سىياسىي جەھەتتە تۈرلۈك خىرىسلارغا دۇچ كەلمەكتە.

مىليۇنلارچە بىگۇناھ شەرقىي تۈركىستانلىق ئۇيغۇر، قازاق، قىرغىز، ئۆزبەك ۋە تاتار قېرىنداشلىرىمىز تۈرمە ۋە جازا لاگىرلىرىدا ئېغىر تەن جازاسىغا ئۇچراپ، ئىچكى ئەزالىرى ئوغۇرلىنىپ، روھى ۋە جىسمانىي جەھەتتىن ئېغىر ۋەيران قىلىنماقتا. ئاتا – ئانىلىرىدىن ئايرىلىپ ئىگە چاقىسىز قالغان نارىسىدە يېتىم بالىلار ئۇرۇق-تۇققانلىرىدىنمۇ تارتىۋېلىنىپ، خىتاينىڭ ئىچكىرى ئۆلكىلىرىگە يۆتكەپ كېتىلمەكتە. ئەرلىرى ياكى ئەر تۇققانلىرى تۇرمە ۋە جازا لاگىرلىرىغا سولانغان ياكى سولىنىش خەۋىپى بولغان ياش قىز – ئاياللار خىتاي ئەرلىرى بىلەن توي قىلىشقا مەجبۇرلانماقتا.

مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلار ئارىسدىمۇ ئانا تىل ۋە ئۇيغۇر كىملىكىنى ساقلاش مەسىلىسىنى ھەل قىلىش بىلەن تەشكىللىك ھالدا كۈچلۈك تەسىرگە ئىگە ئىجتىمائىي، مەدەنىي ۋە سىياسىي پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بېرىش بىلەن بىرگە، ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن نۆۋەتتىكى بۇ ئېغىر ۋەزىيەتتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن چەتئەل تاراتقۇلىرىغا ئۇيغۇرلارنىڭ ئېغىر ۋەزىيىتىنى توغرا ۋە تەسىرلىك ئاڭلىتىش ۋە ئۇيغۇرلارغا كۆڭۈل بۆلىۋاتقان چەتئەل ھۆكۈمەتلىرى بىلەن دىپلوماتىك مۇناسىۋەت قۇرۇش جىددى ۋە مۇھىم مەسىلىگە ئايلانماقتا.

يۇقارقىدەك ئۇيغۇر قاتارلىق شەرقىي تۈركىستانلىقلارنىڭ يولۇققان جىددى مەسىللىرى ۋە ھەل قىلىش يوللىرى ئۈستىدە مۇھاكىمە ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن مۇھاجىرەتتە ۋەتەن – مىللەت تەقدىرى ئۈسىتىدە ئىزدىنىۋاتقان خەلقئارا مۇناسىۋەت، جەمىئىيەتشۇناسلىق، تارىخ، تۈركولوگىيە، پىسىخولوگىيە، پەلسەپە، سىياسەت بىلىمى، مەدەنىيەت تەتقىقاتى، ئاخبارات، دىنى تەتقىقات ۋە مائارىپشۇناسلىق ساھەلىرىدە كۆزگە كۆرۈنگەن 16 ئۇيغۇر تەتقىقاتچىنىڭ قاتنىشىشى بىلەن 2018-يىلى 25-ئاۋغۇست شەنبە ئىستانبۇلدىكى فاتىھ سۇلتان مەھمەت ۋەخپە ئۇنىۋېرسىتېتىدا سىرىتقا يېپىق شەكىلدە پەقەت تەكلىپ قىلىنغان ۋە تىزىملاتقان ئۇيغۇر زىيالىيلارنىڭلا قاتنىشىشى بىلەن «ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كەلگەن خىرىسلار ۋە ئۇنى ھەل قىلىشنىڭ يوللىرى» ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلىدۇ.

يىغىندا مۇھاكىمە قىلىنىدىغان ئاساسلىق چوڭ تېمىلار:

1. ئۇيغۇر مائارىپىدىكى ئانا تىلنىڭ چەكلىنىشى ۋە ئۇنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنىڭ قانۇنى يوللىرى

2. مۇھاجىرەتتىكى ئانا تىل ۋە ئۇيغۇر كىملىكى مەسىلىسى ۋە ھەل قىلىش يوللىرى

3. ئۇيغۇرلارغا قاراتقان مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقى بىلەن دىنى چەكلىمىلەر ۋە ئۇنى ئەمەلدىن قالدۇرۇشنىڭ چارىلىرى

4. ئۇيغۇر قىز – ئاياللارنى خىتاي ئەرلىرى بىلەن مەجبۇرى توي قىلدۇرۇش ۋە يېتىم بالىلارنىڭ خىتاينىڭ ئىچكىرى ئۆلكىلىرىگە يۆتكەپ كېتىلىشى ۋە بۇ تۈر ۋەقەلەرگە قارشى تۇرۇش چارىلىرى

5. يىغىۋېلىش لاگىرى ۋە ئۇنى تاقاتقۇزۇش چارىلىرى

6. ئۇيغۇر قاتارلىق شەرقىي تۈركىستانلىقلارغا قارىتىلغان ئىنسان ھەقلىرى دەپسەندىچىلىكى ۋە ئۇنى توسۇش ھەققىدە چارە – تەدبىرلەر

7. ۋەتەن ئىچى – سىرتىدىكى ئۇيغۇرلاردىكى ئېغىر پىسىخىكىلىك بوزۇلۇش ۋە ئۇنى يېڭىشنىڭ يوللىرى

بۇ يىغىنغا ئۇلاپلا، ئۇيغۇرلار ئىچىدە كۆزگە كۆرۈنگەن زىيالىيلارنىڭ تەجرىبە ساۋاق ۋە ئۇتۇقلىرىنى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارغا يەتكۈزۈش مەقسەد قىلىنىپ، 26-ئاۋغۇست يەكشەنبە كۈنى ئىستانبۇلدىكى فاتىھ سۇلتان مەھمەت ۋەخپە ئۇنىۋېرسىتېتىدا «2-نۆۋەتلىك ئۇيغۇر زىيالىيلار ۋە ئوقۇغۇچىلار ئۇچرىشىشى» ئورۇنلاشتۇرۇلىدۇ.

ھەممىمىزگە ئايان بولغىنىدەك، ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى 2009–يىلى 9-سىنتەبىردە قۇرۇلغان كۈنىدىن ئىتىبارەن ئۇيغۇرلارنىڭ تارىخى، مەدەنىيىتى، تىلى ۋە مائارىپى ھەققىدە كۆپلىگەن ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنلىرىنى ئويۇشتۇرۇپ، ئۇيغۇر زىيالىلارنى ئۆز رولىنى ۋەتەن ئىچى – سىرتىدا ئاكتىپ جارى قىلدۇرۇشىغا ئۈندەپ، ئۇيغۇر مىللىي روھىنى ئويغۇتۇش جەھەتتە قۇربىنىڭ يېتىشىچە خالىس خىزمەت قىلىپ كەلمەكتە.

ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى نۆۋەتتە، ئۇيغۇرلار ئىچىدىكى ئاۋانگارت زىيالىيلار ۋە ئوقۇغۇچىلار بىلەن بىرلىكتە مىللەت ئالدىدىكى بۇرچىنى ئادا قىلىپ، مىللىتىمىزنىڭ بۇ ئېغىر مۇسىبەت كۈنلىرىدىن تىزرەك قۇتۇلۇپ، مىللىي ھۆرلۈكىگە ئېرىشىشى ئۈچۈن تەشكىلى قۇرۇلمىسىنى يېڭىلاپ، ئامېرىكا، ياۋرۇپا، ئوتتۇرا ئاسىيا، ياپۇنىيە ۋە ئاۋىستىرالىيە قاتارلىق دۆلەت ۋە رايۇنلاردا زەنجىرسىمان تارماقلىرىنى قۇرۇپ، تەشكىلىك ھالدا بىر تۇتاش پائالىيەت ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن تېرىشچانلىق كۆرسەتمەكتە.

بۇ سەۋەپتىن، 23- ۋە 24 – ئاۋغۇست پەيشەنبە ۋە جۈمە ئىككى كۈن سىرىتقا يېپىق شەكىلدە ئۇيغۇر ئاكادېمىكلار كېڭىشى ئەزالىرى، ئاكادېمىيە ئەزالىرى ۋە مۇھاجىرەتتە كۆزگە كۆرۈنگەن ۋە ئەمەلىي خىزمەت قىلىۋاتقان زىيالىيلارنىڭ تەكلىپ قىلىنىشى بىلەن «تۇنجى نۆۋەتلىك ئاكادېمىيە كېڭىشى ۋە 4-نۆۋەتلىك ئاكادېمىيە ئومۇمىي سايلىمى» ئېلىپ بېرىلىدۇ. «تۇنجى نۆۋەتلىك ئاكادېمىيە كېڭىشى» دە ئاكادېمىيەنىڭ 9 يىللىق خىزمەت مۇساپىسىدىكى تەجرىبە – ساۋاقلار خۇلاسىلىنىش بىلەن بىرگە، ئىچكى نىزامنامە كۆزدىن كەچۈرۈلۈپ ئاكادېمىيەنىڭ كەلگۈسى يول خەرىتىسى قايتىدىن بېكىتىلىدۇ.

«ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى 4-نۆۋەتلىك ئومۇمىي سايلىمى» دا تۈركىيە، ئامېرىكا، ياۋرۇپا، ئوتتۇرا ئاسىيا، ياپۇنىيە ۋە ئاۋىستىرالىيە قاتارلىق دۆلەت ۋە رايۇنلاردا خىزمەت قىلىۋاتقان ئۇيغۇر زىيالىيلاردىن كېڭەيتىلگەن «ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى دائىمىي ھەيئەت كومىتېتى» تەشكىللىنىدۇ. كېڭەيتىلىپ يېڭىدىن تەشكىللەنگەن «ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى دائىمىي ھەيئەت كومىتېتى»، ياۋرۇپا، ئوتتۇرا ئاسىيا، ياپۇنىيە ۋە ئاۋىستىرالىيە قاتارلىق دۆلەت ۋە رايۇنلاردا ئۇيغۇر زىيالىيلار بىلەن ئۇيغۇر دوكتور ۋە ماگېستىر ئوقۇغۇچىلىرى ئىچىدىن ئەزا توپلاپ، يەرلىك ئاكادېمىيە تەشكىلاتلىرىنى قۇرۇپ چىقىدۇ ۋە ئۇنى كۈچلەندۈرۈش ئۈچۈن ئەزالارنى سەرخىللاشتۇرۇش بىلەن بىرگە، ئۇيغۇر زىيالىيلار ۋە ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئۆز ئارا ھەمكارلىقىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشىغا تۈرتكە بولۇش، ئىلىم – پەن ئارقىلىق ئۇيغۇر مىللىي روھىنى ئويغۇتۇپ، ئۇيغۇر مىللىي كىملىكىنى قوغداش ۋە ئۇيغۇرلار ئىھتىياجلىق مۇھىم ساھەلەردە ئىختىساسلىق خادىملارنىڭ يېتىشىپ چىقىشى ئۈچۈن زۆرۈر بولغان ئىلمىي خىزمەتلەرنى قىلىدۇ.

«ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كەلگەن خىرىسلار ۋە ئۇنى ھەل قىلىشنىڭ يوللىرى» مۇھاكىمە يىغىنىنىڭ يوقىرى سۈپەتتە تەرتىپلىك ئېلىپ بېرىلىشى ئۈچۈن، يىغىن ھەققىدە تۆۋەندىكىدەك بەلگىلىمىلەر بېكىتىلدى:
1. بۇ قېتىمقى پائالىيەت ئىستانبۇلدا ئۆتكۈزۈلىدىغان بولۇپ، 8-ئاينىڭ 23- ۋە 24-كۈنلىرى «ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى كېڭىشى ۋە 4-نۆۋەتلىك ئومۇمىي سايلىمى» بىلەن 8-ئاينىڭ 25-كۈنى «ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كەلگەن خىرىسلار ۋە ئۇنى ھەل قىلىشنىڭ يوللىرى» مۇھاكىمە يىغىنى ۋە 8-ئاينىڭ 26-كۈنى يەكشەنبە «ئۇيغۇر زىيالىيلار ۋە ئوقۇغۇچىلار ئۇچرىشىشى» بىرگە ئورۇنلاشتۇرۇلغان بولۇپ، پائالىيەت جەمىئىي تۆت كۈن داۋاملىشىدۇ.
2.  «ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كەلگەن خىرىسلار ۋە ئۇنى ھەل قىلىشنىڭ يوللىرى» مۇھاكىمە يىغىنىدا دوكلات بەرگۈچىلەر ئايرۇپىلان بېلىتىنى ئۆزى كۆتۈرىدۇ. ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى مۇناسىۋەتلىك ئورگانلار بىلەن ئالاقە قىلىپ، قاتناشقۇچىلارنىڭ ياتاق ۋە تاماق راسخۇتلىرىنى ئۆز ئۈستىگە ئېلىش ئۈچۈن تېرىشىدۇ. ئايرۇپىلان بېلىتىنىمۇ ھەل قىلىشقا كۈچەيدۇ.
3. مۇناسىۋەتلىك ئورگانلارغا يىغىن ھەققىدە لايىھە سۇنۇپ، ياردەم قولغا كەلتۈرۈشىشىمىز ئۈچۈن، دوكلات بەرگۈچىلەرنىڭ 6-ئاينىڭ 10 -كۈنىگىچە دوكلات تېمىسى ۋە قىسقىچە مەزمۇنى (abstract) نى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى رەسمىي ئېلخەت ئادرېسى uyghuracademy@gmail.com غا ئەۋەتىپ بېرىشى تەلەپ قىلىنىدۇ.
4. دوكىلات ئۈچۈن ئىلتىماسى قوبۇل بولغان تەتقىقاتچىلار سۇنماقچى بولغان دوكىلاتىنى ئىلمىي ماقالە قىلىپ ئۇيغۇرچە ئەرەب يېزىقىدا ياكى ئۆلچەملىك ئۇيغۇر لاتىن يېزىقىدا يېزىپ ئاكادېمىيەگە ئېلخەت ئارقىلىق 7-ئاينىڭ 20-كۈنىدىن بۇرۇن تاپشۇرۇشى شەرت قىلىنىدۇ. (ئەسكەرتىش: يىغىندا ئوقۇلىدىغان بارلىق دوكىلاتلارنىڭ ئىلمىي ماقالە شەكلى كىتاب قىلىپ بېسىلىپ، يىغىن ئېچىلغان كۈنى قاتناشقۇچىلارغا تارقىتىلىپ بېرىلىدۇ.)
5. بۇ قېتىملىق مۇھاكىمە يىغىنىدا، ئەڭ كۆپ بولغاندا 16 كىشى دوكلات سۇنىدىغان بولۇپ، بەلگىلەنگەن مۇددەت ئىچىدە ئىلتىماس قىلغانلارنىڭ سۇنغان تېمىلىرى ئىچىدىن تاللىنىدۇ. شۇ سەۋەپتىن، دوكلات سۇنماقچى بولغانلارنىڭ بەلگىلەنگەن مۆھلەتكە ئەستايىدىل مۇئامىلە قىلىپ، 6-ئاينىڭ 10 -كۈنىگىچە ئىلتىماس قىلىشلىرىنى ئۈمىت قىلىمىز.
6. تۈركىيىگە ۋىزا ئېلىش زۆرۈرىيىتى بارلار تۆۋەندىكى ئادرېسىدىن ئېلېكترونلۇق ۋىزا ئالالايدۇ.
http://www.evisa.gov.trhttp:// http://www.evisa.gov.tr  ۋىزا ئېلىش ئۈچۈن زۆرۈر بولغاندا، ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەكلىپنامىسى ئەۋەتىلىدۇ.
7. بەزى ئالاھىدە ئەھۋالنى ھېسابقا ئالمىغاندا، دوكلات بەرگۈچىلەرنىڭ ئۇيغۇر تىلىدا سۆزلىشى شەرت بولۇپ، دوكلاتنىمۇ چوقۇم ئۇيغۇر كونا يېزىقى بىلەن تەييارلىشى تەلەپ قىلىنىدۇ ( باشقا ئالاھىدە سەۋەبلەردىن ئۇيغۇر كونا يېزىقى بىلەن دوكىلات تەييارلاش ئىمكانى يار بەرمىگەنلەر ئۆلچەملىك ئۇيغۇر كومپىيوتېر يېزىقى بىلەن تەييارلىسىمۇ بولىدۇ).
8. ھەر بىر كىشىنىڭ دوكىلات بېرىش ۋاقتى 15 مىنۇت ۋە ئۆز ئارا مۇھاكىمە قىلىش ۋاقتى 15 مىنۇت شەكلىدە بەلگىلەنگەن بولۇپ، جەمىئىي 30 مىنۇت ۋاقىت بېرىلىدۇ. يىغىننىڭ پىلانلانغان كۈنتەرتىپ بويىچە ئېلىپ بېرىلىشى ئۈچۈن، قاتناشقۇچىلارنىڭ دوكلات سۇنۇش ۋاقتىغا ئاڭلىق رىئايە قىلىشى تەلەپ قىلىنىدۇ ۋە قەتئىي ئىجرا قىلىنىدۇ.
9. تۈركىيە سىرتىدىن كەلگەن مېھمانلارنىڭ تۈركىيەدىكى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار ۋە زىيالىيلار بىلەن ئۆز-ئارا تونۇشۇپ، كەڭ كۇشادە ھال-مۇڭ سورىۋېلىشى ئۈچۈن 26-ئاۋغۇست يەكشەنبە كۈنى «ئۇيغۇر زىيالىيلار ۋە ئوقۇغۇچىلار ئۇچرىشىشى» ئورۇنلاشتۇرۇلغان بولۇپ ئالاھىدە سورۇن ھازىرلاندى.
10. بۇ قېتىملىق يىغىننى بۇرۇنقى يىغىنلارغا ئوخشىمايدىغان، ئۆزگىچە بىر شەكىلدە ئۆتكۈزۈشنى پىلانلاۋاتىمىز. ھەرقانداق بىر شەخسنىڭ uyghuracademy@gmail.com ئارقىلىق قىممەتلىك تەكلىپ ۋە تەنقىدى پىكىرلىرىنى بېرىشلىرىنى ئۈمىت قىلىمىز.

ھازىرقىدەك پاجىئەلىك ۋەزىيىتىمىزدە ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن خىرىسلارنى مۇھاكىمە قىلىش ۋە ھەل قىلىش يوللىرىنى ئىزدەش تېپىپ، ئورتاق ئەقىل بىلەن ھەرىكەت قىلىش نۆۋەتتە تولىمۇ زۆرۈر بىر مەسىلە بولماقتا. بۇ يىغىننىڭ غەلبىلىك ئېچىلىشى ئۈچۈن، مۇھاجىرەتتە ۋەتەن – مىللەت تەقدىرى ئۈسىتىدە ئىزدىنىۋاتقان خەلقئارا مۇناسىۋەت، جەمىئىيەتشۇناسلىق، تارىخ، تۈركولوگىيە، پىسىخولوگىيە، پەلسەپە، سىياسەت بىلىمى، مەدەنىيەت تەتقىقاتى، ئاخبارات، دىنى تەتقىقات ۋە مائارىپشۇناسلىق ساھەلىرىدە كۆزگە كۆرۈنگەن ئۇيغۇر تەتقىقاتچىلىرىمىزنىڭ يېقىندىن ئاۋاز قوشۇپ، ئاكتىپلىق بىلەن ئىشتىراك قىلىشىنى چىن كۆڭلىمىزدىن تىلەيمىز.
ئەڭ ئاخىردا، بارلىق ئۇيغۇر قېرىنداشلارنىڭ تېنىگە سالامەتلىك، ئىشلىرىغا ئاسانلىق ۋە خىزمەتلىرىگە مۇۋەپپەقىيەتلەر تىلەپ ھۆرمەت بىلەن:

– ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى دائىمىي ھەيئەت كومىتېتى

2018-يىلى 31-ماي پەيشەنبە، ئىستانبۇل

يازغۇچى ھەققىدە

ماقالە سانى : 1181

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش