ئۇيغۇرچە    Uyghurche    Уйғурчә    Ortaq Türkçe   
  • 2018 - يىلى 25 - ئاۋغۇست ئىستانبۇلدىكى فاتىھ سۇلتان مەھمەت ۋەخپە ئۇنىۋېرسىتېتىدا «ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان خىرىسلار ۋە ھەل قىلىش يوللىرى ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى» ئۆتكۈزۈلىدۇ. ...
سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئاكادېمىيە » «ئۇيغۇر» ۋە «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇلىرىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشىنى قېلىپلاشتۇرۇش ھەققىدە

«ئۇيغۇر» ۋە «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇلىرىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشىنى قېلىپلاشتۇرۇش ھەققىدە

مۇھاجىرەتتىكى شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرى ۋە ئۇيغۇر پائالىيەتچىلەرگە مۇراجىئەت

ھەممىمىزگە مەلۇم بولغىنىدەك، مىللەت ۋە تىل نامىمىز بولغان مۇبارەك «ئۇيغۇر» ئاتالغۇسىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشى ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدا رەسمى ھۆججەتلەردە ۋە تۈرلۈك تاراتقۇلاردا Uigur, Uiguir, Uighuir, Uighur, Uygur, Uyghur ۋە Weiwuer دېگەندەك ھەر خىل يېزىلىپ ئىشلىتىلمەكتە.

بۇنىڭدىن باشقا يەنە، جۇغراپىيەلىك نام ۋە تارىخى دۆلىتىمىزنىڭ ئىسمى بولغان «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇسىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشى ۋەتەن سىرتىدا رەسمى ھۆججەتلەردە ۋە تۈرلۈك تاراتقۇلاردا Eastern Turkistan, East Turkestan, East Turkistan ۋە Eastern Turkestan دېگەندەك ھەر خىل شەكىلدە يېزىلىپ ئىشلىتىلىپ كېلىنمەكتە.

يۇقارىدىكىدەك قالايمىقانچىلىق سەۋەبىدىن، ئىنگلىز تىلىدىكى مەتبۇئاتلاردا «ئۇيغۇر» ۋە «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇلىرىنىڭ يېزىلىشىنىڭ ھەر خىل ئىشلىتىلىشى دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى ئوقۇرمەنلەردە ئېنىقسىزلىق تۇغدۇرۇپ ئوقۇرمەنلەرنى قايمۇقتۇرماقتا ۋە مۇئەللىپلەرنى ئىملا تاللاش قىيىنچىلىقىغا سالماقتا. ئۇنىڭدىن باشقا، ئۇچۇر تېخنىكىسى ساھەسىدە، بولۇپمۇ ھەر خىل يۇمشاق دېتاللار، پروگرامما لايىھىلەش تىللىرى، يۇقىرى تېخنىكا مەھسۇلاتلىرىدا مىللىتىمىز، تىلىمىز ۋە دۆلىتىمىز نامىنى (خۇددى باشقا مىللەت، باشقا تىل ۋە باشقا دۆلەتلەرنىڭ نامىغا ئوخشاش) بىردىنبىر ئىپادىلەشكە توغرا كېلىدىغان بولغاچقا قايسى خىل ئىملاسىنى تاللاشتا قىيىنچىلىق كۆرۈلمەكتە.

«ئۇيغۇر» ئاتالغۇسىنىڭ ئىنگلىزچە ئىملاسىنى بىرلىككە كەلتۈرۈش توغرىسىدا ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدىكى ئۇيغۇرلار، چەتئەللىك تىلشۇناسلار ۋە ئۇيغۇرشۇناسلار ئارىسىدا كۆپ قېتىم كەسكىن مۇنازىرە قىلىش نەتىجىسىدە، ئەڭ ئاخىرقى تاللاشتا «ئۇيغۇر» ئاتالغۇسى يەنىلا «Uyghur» غا مەركەزلىشىپ، 2006–يىلى 10-ئاينىڭ 11-كۈنىدىن باشلاپ ۋەتەن ئىچىدە ئومۇملاشقان ۋە ۋەتەن سىرتىدىكى ئۇيغۇرلارمۇ كەڭ قوللىنىشقا باشلىغان.

«شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇسىنىڭ ئىنگلىزچە ئىملاسىنى بىرلىككە كەلتۈرۈش توغرىسىدا ۋەتەن سىرتىدىكى ئۇيغۇر زىيالىلار ۋە تىلشۇناسلار ئارىسىدىمۇ كۆپ قېتىم تالاش – تارتىش بولغان. نەتىجىدە، ئۇيغۇر قاتارلىق تۈرك قەۋىملىرىنىڭ تىل ئالاھىدىلىكىگە ئاساسەن، «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇسىنىڭ ئىنگلىزچە تەرجىمىسى «East Turkistan» غا مەركەزلىشىپ ۋەتەن سىرتىدىكى ئۇيغۇرلاردا ئومۇملىشىشقا باشلىغان.

يۇقارىقى ئاتالغۇلار توغرىسىدا ئۇيغۇر زىيالىلار ئارىسدا ۋە شۇنداقلا ئۇيغۇرلار بىلەن چەتئەللىك تىلشۇناسلار ئارىسىدىمۇ مۇنازىرە قىلىنغان بولۇپ، كۆپ ساندىكى ئۇيغۇرلارنىڭ Uyghur ۋە East Turkistan نى ئىشلىتىشتە چىڭ تۇرۇشى، بىر قىسىم چەتئەللىك تىلشۇناسلارنىڭ قوللىشىنىمۇ قولغا كەلتۈرگەن بولۇپ «قايسىسىنى تاللاشتا ئۇيغۇرلارنىڭمۇ رايىغا بېقىش كېرەك» دېگەن خۇلاسىگە كېلىنگەن.

چەتئەلدىكى ئۇيغۇر زىيالىلار «شەرقىي تىمۇر» ئاتالغۇسىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشىنىڭ «East Timor» ئىكەنلىكىنى مىسالغا ئېلىپ، شەرقىي يەنى بىر جۇغراپىيەنىڭ شەرق قىسىمىغا تەۋە مەنىسىدىكى بۇ سۆزنى Eastern ئەمەس، بەلكى دۆلەت ئىسىملىرىنى قوللانغاندا ئىشلەتكەن شەكلى بويىچە East شەكلىدە ئىشلىتىلسە توغرا بولىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ ھالدا ۋەتىنىمىز «شەرقىي تۈركىستان» نىڭ ئىسمىنى East Turkistan شەكلىدە قوللىنىشنىڭ ئەڭ مۇۋاپىق بولىدىغانلىقى جەزىملەشتۈرۈلدى.

ۋەتەن ئىچىدە ئۇيغۇرلارغا ئائىت ئىنگلىز تىلى ئاتالغۇلىرىنى قېلىپلاشتۇرۇدىغان ھوقۇقلۇق مۇستەقىل ئورگىنىمىز بولمىغاچقا، ھازىرچە مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر زىيالىلارنىڭ ۋەكىللىك ئورگانلىرىدىن بىرى بولغان ئۇيغۇر ئاكادېمىيسى «ئۇيغۇر» ۋە «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇلىرىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشىنى يۇقارىقىدەك بېكىتىشنى قارار قىلدى. مەسىلىنى بۇ شەكىلدە ھەل قىلىش ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدىكى زىيالىلار، ئۇيغۇر تىلشۇناسلار ۋە مىللىتىمىزنىڭ كېلەچىكى ئۈچۈن كۈچ چىقىرىۋاتقان نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ ئۈمىدى.

ئاخىرىدا، مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋە ئۇيغۇر پائالىيەتچىلەر «ئۇيغۇر» ۋە «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇلىرىنى ئىنگلىزچە تاراتقۇلاردا ئىشلەتكەندە، ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەرىپىدىن بىرلىككە كەلتۈرۈلگەن «Uyghur» ۋە «East Turkistan» نى قوللىنىشىنى، ھەم شۇنداقلا ئۇيغۇر ۋە چەتئەل مەتبۇئات – تاراتقۇلىرىدا بۇ ئىنگلىزچە ئاتالغۇلارنىڭ كەڭ ئومۇملىشىشى ئۈچۈن ئەمەلىي خىزمەتلەرنى ئىشلەش ۋە تەشۋىق قىلىشقا چاقىرىق قىلىمىز.

ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى ئاكادېمىكلار كېڭىشى

2018-يىلى 6-ئاينىڭ 7-كۈنى، ئىستانبۇل

PDF ھۆججەت: «ئۇيغۇر» ۋە «شەرقىي تۈركىستان» ئاتالغۇلىرىنىڭ ئىنگلىزچە يېزىلىشىنى قېلىپلاشتۇرۇش ھەققىدە

JPEG ھۆججەت:

يازغۇچى ھەققىدە

ماقالە سانى : 1181

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش