ئۇيغۇرچە    Uyghurche    Уйғурчә    Ortaq Türkçe   
سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئومۇمى » ئۆز ئىسىم – فامىلىمىزنى قوللىنىش چارىسى

ئۆز ئىسىم – فامىلىمىزنى قوللىنىش چارىسى

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageShare on Facebook33Share on Google+0

دىلنۇر رەيھان

ھەممىمىزگە ئايان بولغىنىدەك، پاسپورتىمىزنىڭ ئۈستىدىكى ئىسىم بىلەن فامىلە ئالماشتۇرىۋېتىلگەن ۋە تامامەن خەنچە تەلەپپۇز بىلەن يېزىلغان. ئازراق كىشىلىك غورۇرى بار بىر ئىنسان ئۈچۈن، ئۆز ئىسمىنىڭ قالايمىقان توۋلىنىشى، ئىشلىتىلىشى ئەقەللى كىملىكىنىڭ دەپسەندى بولۇشىدىن ئىبارەتتۇر. ئاياللارغا نىسبەتەن بۇ ئەھۋال تېخىمۇ ئېغىر بولۇپ، دادىمىزنىڭ ئىسمى ئۆز ئىسمىمىز، بۇ كىيىنكىسى بولسا فەمىلىمىز بولۇپ، كۈلكىلىك ئەمما ئاچچىق بىر ھېكايىلەرگە دۇچ كېلىپ قالىمىز. بۇ ئىشتىن ئىچى سىقىلمىغان، يۈرىكى يەنچىلمىگەن، پەرۋايى پەلەك كىشىلەر بولسىمۇ يەنىلا ئاز. ھەتتا چەتئەللەردە مۇقىم يەرلىشىپ قالغان، ۋەتەنداش بولغان بەزى ئۇيغۇرلاردا يەنىلا شۇ خەنچە تەلەپپۇزلۇق ئىسىمنى قوللانغانلارمۇ خېلى بار. مەنچە مۇشۇلارمۇ ئەسلى ئۆز ئىسمىنى قوللىنىشنى ئۈمىد قىلىشىدۇ، ئەمما كۆپ ھاللاردا ئاتا-ئانىسىنى ئەكىلىشتە توسقۇنچىلىققا ئۇچرىماسلىق ئۈچۈن، يەنىلا شۇ خەنچە تەلەپپۇزلۇق، مۇستەملىكە سېموۋلى بولغان ئىسىمنى بالىلىرىغىمۇ قالدۇرىدۇ (بالىلىرى ئۇلارنىڭ ئىسمىنى فامىلە قىلىپ قوللىنىدىغانلىقى ئۈچۈن).
بۇ خىل ئەھۋالدىن جاق تويغان بىر قىسىم ۋىجدانلىق زىيالىيلىرىمىز پۈتۈن چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلارنى ھەرىكەتكە كەلتۈرۈپ ئۆزلىرى تۇرۇشلۇق دۆلەتلەردىكى جوڭگو كونسۇلخانىسى ۋە بېيجىڭ، ئۈرۈمچىلەردىكى ئالاقىدار ئورگانلارغا جوڭگونىڭ ئاساسى قانۇنى ۋە ئاپتونومىيە قانۇنلىرىدىكى بەلگىلىمىلەرنى ئەسلەتكەن ھالدا ئومۇمى ئىلتىماس سۇنۇش ھەرىكىتى قوزغاپ باقتى (فىرانسىيەدە ئابدۇۋارىس جانباز). ئەمما بۇنىڭغا ھەقىقى ھەرىكىتى بىلەن ئاۋاز قوشقانلار ئۇنچە كۆپ بولمىدى. ئەگەر بىرەر مىڭ كىشى ئىلتىماسنى ھەقىقەتەن ئاشۇ ئورۇنلارغا ئون ياۋرونىڭ كۆزىگە قارىماي ئەۋەتىۋەتكەن بولسا، بەلكىم بىر نەتىجە بولغان بولار ئىدى. ئەمما كۆپلىگەن كىشىلەر توردا «زوق» دېگەن توچكىنى بېسىپ قويغىنى بىلەن، يەنە خېلى كۆپلىرى تور ئىلتىماسىغا قول قويغىنى بىلەن، ئەمەلىيىتى بىلەن شۇلارنى بېسىپ چىقىرىپ، كۆرسىتىلگەن قانۇنى ئورگانلارغا پوچتىدىن يوللىغانلار بەكلا ئاز. شۇ سەۋەپلىك بۇ ئىشتىن كۈتۈلگەن نەتىجە بولمىدى.
خوش، ئەمدى مۇشۇ سەت ئىسىملار بىلەن ئاتىلېۋېرەمدۇق؟
مەن ئۆزۈمنىڭ شەخسى تەجرىبەمنى ھەممەيلەن بىلەن پايلىشاي. بەلكىم پايدىسى بولۇشى مۈمكىن. مەن فىرانسىيەگە كەلگەندىن باشلاپ، ئۆزۈمنىڭ ئىسمىمنى ئىزچىل قوللىنىپ كەلدىم. يەنى ئىش ئورنۇم ۋە مەكتەپتە ھېچقاچان مېنى «خەنچە تەلەپپۇز» بىلەن ئاتاپ باقمىدى. ئەمما ئەلۋەتتە يازما ھۆججەت ۋە تالونلاردا پاسپورتتىكى ئىسمىمنى يازدى. بۇ ئىككىسىنىڭ پەرقىنى مەن بارلىق ئورۇنلاردا (خىزمەت ۋە مەكتەپ) چۈشەندۈرۈپ، سىڭدۈرىۋەتكەن ئىدىم. بىر قېتىم لىيۇكسىمبۇرگقا پويىز بېلىتى ئېلىپ، ئۆز ئىسمىمنى يازدۇردۇم. پويىزدا تەكشۈرگۈچىلەر كىملىكىمنى سوراپ، بېلەت بىلەن كىملىكتىكى ئىسىملارنىڭ ئوخشىمايدىغانلىقىغا قاراپ، ماڭا يۈز ياۋرو جەرىمانە قويدى. مەن پارىژغا قايتقاندىن كىيىن، دۆلەتلىك پويىز ئىستانىسىسىنىڭ باش مەمۇرىيىتىگە خەت يېزىپ، بۇ ئىككى ئىسىمنىڭ ئوخشاش بىر كىشى ئىكەنلىكى، ئۇيغۇرلارنىڭ كىملىكى ۋە نېمىشقا بۇ خىل ئىسىم مەسىلىسى كېلىپ چىقىدىغانلىقىنى چۈشەندۈردۈم. بىر ئايدىن كىيىن، پويىز مەمۇرىيىتىدىن خەت كېلىپ، جەرىمانىنىڭ ئەمەلدىن قالغانلىقىنى ئۇقتۇردى.
مۇشۇنداق بىر قاتار مەسىلىلەر يۈز بېرىۋەرگەندىن كىيىن، مەن پارىژدىكى جوڭگو ئەلچىخانىسىنىڭ مائارىپ نازارىتىگە بېرىپ، ئۆزۈم تەرجىمە قىلىۋالغان تۇغۇلۇش ئىسپاتىغا تامغا بېسىپ بېرىشىنى سورىدىم. ئەمما ئۈستىدىكى ئۇيغۇرچە لاتىنچە يېزىلغان ئىسمىمنى كۆرۈپ، پاسپورتۇم بىلەن ئوخشىمايدىغانلىقىنى ئېيتىپ، تامغا بېسىپ بېرىشنى رەت قىلدى. ئۇنىڭ ئۈستىگە مەن يەنە تۇغۇلغان يېرىمنىڭمۇ ئىسمىنى ئۇيغۇر لاتىنچىسى بويىچە يازغان ئىدىم. بۇلار رەت قىلغاندىن كىيىن، ۋەتەندىن بىر پارچە تۇغۇلۇش ئىسپاتى ئەكەلدۈردۈم. ئ‍ىسپاتتا مېنىڭ ئۇيغۇرچە ئىسمىم خەنچە تەلەپپۇز بىلەن يېزىلىپ، تىرناق ئىچىگە لاتىنچىسى يېزىلغان. شەھرىمنىڭ ئىسمىمۇ ئوخشاش ئۇسۇلدا يېزىلغان. بۇ ئىسپات ئەلۋەتتە ئېنگىلىزچە قانۇنى شەرھتىن ئۆتكەن. بۇ يېڭى ئىسپاتنى ئېلىپ، ئالدى بىلەن مەكتىپىمگە بېرىپ (يېڭى ئوقۇش يىلى باشلانغاندا)، تىزىملاتقان چېغىمدا ئۆز ئىسمىم بىلەن جەدۋەل تولدۇردۇم ۋە ئوقۇش تىزىملاش ئىشخانىسىغا كىرىپ ئەھۋالنى چۈشەندۈرۈپ، تۇغۇلۇش ئىسپاتىنى كۆرسەتتىم. نەتىجىدە مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىق كارتام تۇنجى قېتىم ئۆز ئىسمىم بىلەن قولۇمغا تەگدى. مەكتەپ ھەل بولغاندىن كىيىن، ۋىلايەتلىك ساقچى مەھكىمىسىگە بېرىپ، تۇرۇشلۇق كارتامنى يېڭىلاش ۋاقتىدا بىر پارچە تەپسىلى چۈشەندۈرۈشنامە يېزىپ،تۇغۇلۇش ئىسپاتىنىڭ كوپىيەسىنى قوشۇپ بەردىم. فىرانسىيەدە ئىسىمغا ئائىت ئىشلار دۆلەت تەستىقىدىن ئۆتكەن تۇغۇلۇش ئىسپاتى بولمىسا ھەرگىز بىر تەرەپ قىلىنمايدۇ. قولۇمدا بۇ ئىسپات بولغاچ، ئىلگىرىكى خەنچە تەلەپپۇزلۇق ئىسىم بىلەن ھازىرقى ئۇيغۇرچە تەلەپپۇزلۇق ئىسىمنىڭ ئوخشاش كىشى ئىكەنلىكى قانۇنى ھالدا ئىسپاتلانغانلىقى ئۈچۈن، ئاخىرى كۆپ قاترىغان بولساممۇ، تۇرۇشلۇق كارتامنى ئۆز ئىسمىم بىلەن ئالدىم.
ئەلۋەتتە پاسپورت بىلەن تۇرۇشلۇق كارتا ئ‍ۈسىتىدىكى ئىسىم ئوخشىمىغانلىقى ئۈچۈن، بەزى ئاۋارىچىلىقلار بولىدۇ. مەسىلەن ئايروپىلانغا ئولتۇرۇشقا توغرا كەلگەندە، بىز پاسپورتىمىز ۋە تۇرۇشلۇق كارتىمىزنى تەڭ بېرىمىز. مۇشۇنداق ۋاقىتتا چوقۇم ئېرىنمەي چۈشەندۈرۈش ۋە تۇغۇلۇش ئىسپاتىنىڭ كوپىيەسىنى تەڭ سۇنۇش كېرەك. بۇ ئاۋارىچىلىقتىن قورققانلار دېمەككى شۇ خەنچە ئىسىمنى كۆتۈرۈپ يۈرۈشنى ئەلا بىلىدىغانلار. بۇ ئەلۋەتتە ھەركىمنىڭ ئۆز تاللىشى. بەزىلەر ھەتتا ئۆزلىرىنى ئۇيغۇر دەپمۇ چۈشەندۈرۈشتىن ئېرىنىپ، بەزىلىرى بىۋاستە جوڭگولۇق دېسە (بۇنى مەن سىياسى پاناھلىق تىلىگەنلەر ئىچىدىمۇ كۆپ كۆردۈم)، يەنە بەزىلىرى تۈرك ياكى ئۆزبەك دەپ تونۇشتۇرىدىكەن. چەتئەلدە ئۇيغۇر ئەسلىدىلا ئاز. بارغان تۆت توك-توك ئۇيغۇر ئۆزىنى ئۆزبەك، جوڭگولۇق ياكى تۈرك دەپ تونۇشتۇرۇپ، ئۇيغۇرنى تونۇشتۇرۇشنى ئېغىر كۆرسە، يات خەق قاچان ئۇيغۇر دېگەن ئىسىمنى تونۇيدۇ؟ مەنچە ئۆزلىرىنى مۇشۇنداق تونۇشتۇرۇدىغانلار بېرىپ، ئۆزبېكىستان، تۈركىيە ۋە ياكى جوڭگودىلا ياشاڭلار. قېنى شۇلار سىلەرنى ئۆزبەك ياكى خەن دەپ ئارىغا ئالامدىكىن. يەنە بەزىلەر بولسا ھەتتا مۇشۇ فېيسبۇكتىمۇ خەنچە تەلەپپۇزدىكى ئىسمىنى ئىشلىتىدۇ. مەن ھەرگىز بۇلارغا قارشى ئەمەسمەن، بۇ ھەركىمنىڭ ئەركىنلىكى. بۇلارغا مىللەت ۋە مىللى كىملىك قارىشى بىر يەردە تۇرۇپ تۇرسۇن، ئۆزلىرىنىڭ شەخسى كىملىكى ھەققىدىمۇ بىر ئەقەللى تونۇش يوقلىقىغا ئېچىنىمەن. ئىنساندا كىچىككىنە بىر غورۇر ۋە تەپەككۈر بولمىسا، مانا مۇشۇنداق ئېچىنىشلىق كۈلكىلىك ھالغا كېلىپ قالىدۇ ۋە شۇنىمۇ ھېس قىلالمايدۇ.
مېنىڭ تەجرىبەمنى بىلىدىغان بەزى دوستلىرىممۇ ماڭا ئوخشاش تۇغۇلۇش ئىسپاتى ئەكىلىشكە ئۇرۇنۇپ باقتى. ئەمما يېقىنقى بۇ بىر نەچچە يىلدا ۋەزىيەت بىر ئاز چىڭ بولغانلىقى ئۈچۈن، ئىلگىرىكىدەك پۇل بىلەن ئاسانلا بولىدىغان ئىشلارمۇ تەسلىشىپ كېتىپتۇ. شۇڭا تۇغۇلۇش ئىسپاتى تەلەپ قىلغاندا، تاكتېكا قوللىنىشقا، دىپلومات بولۇشقا دىققەت قىلىش كېرەك. يەنى ھەرگىزمۇ پاسپورتتىكى ئىسىم مۇرەككەپلىكىدىن سۆز ئاچماسلىق كېرەك. پەقەتلا تۇغۇلۇش ئىسپاتى لازىم بولۇپ قالغانلىقى، ۋە قولايلىق ئۈچۈن يان تەرەپكە ئىسكوپكا ئىچىگە ئېلىپ، ئۇيغۇر لاتىنچىسىنى قوشۇپ قويۇشنى سىلىقلىق بىلەن تەلەپ قىلسا بولىدۇ. گەرچە بۇ ئىسپات پاسپورتىمىزنى ئۆزگەرتەلمىسىمۇ، ئەڭ بولمىدى دېگەندە، كۈندىلىك تۇرمۇشتا ھەقىقى ئىسمىمىزنىڭ توغرا قوللىنىشى ۋە توغرا ئاتىلىشىمىزغا كاپالەتلىك قىلالايدۇ.
ئىسىم-فەمىلە ھەرگىز كىچىك ئىش ئەمەس. ئۇ بىر كىشىنىڭ كىملىكىنى ئىپادىلەيدىغان ئەڭ مۇھىم ئامىللاردىن بىرى. شۇنداقلا بىر مىللەت كىشىلىرىنىڭ مەدەنىيەت ئالاھىدىلىكىنى كۆرسىتىدىغان بەلگىلەردىن ھېساپلىنىدۇ.

مەنبە:  https://www.facebook.com/notes/d … 89/1068396676525499

بۇ يازما 297 قېتىم كۆرۈلدى.

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageShare on Facebook33Share on Google+0

يازغۇچى ھەققىدە

ماقالە سانى : 1080

ئاكادېمىيە ئورگان تورى © 2017

ئۈستىگە قايتىش