شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق

شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق

تارىم توغراق خىتاي كومپارتىيىسىنىڭ تۈرلۈك سىياسىي ھەرىكەتلەر ئارقىلىق مىللىي كادىر ۋە زىيالىيلارنى باستۇرۇشى خىتاي پۈتۈن مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىي ماقۇللىغان دۆلەت كونستىتۇتسىيەسىد ...

پادىچى بالا

پادىچى بالا

‌‌پادىچى بالا (ھېكايە) ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت ئانا يۇرتنىڭ سان-ساناقسىز تاغ-دەريالىرىدىن بىرى بولغان، قاش دەرياسىنىڭ كىچىك بىر تارماق ئېقىنىنىڭ ئۇدۇلىدىكى ئاشۇ داۋاننىڭ ئۈستىد ...

مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندىنىڭ خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭغا بەرگەن رەددىيەسى (خىتايچە ئەسلى نۇسخىسى)

مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندىنىڭ خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭغا بەرگەن رەددىيەسى (خىتايچە ئەسلى نۇسخىسى)

مەرھۇم ئىنقىلابچى، تارىخچى ۋە مىللىي رەھبىرىمىز مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندى خىتاينىڭ ئۇرۇش مەزگىلىدىكى پايتەختى چۇڭچىڭ شەھىرىدە تۇرۇۋاتقان چاغدا خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭ (黎東方) بىلەن ...

مەڭگۈ تاشلار، بىز ۋە ئەجدادىمىز!

مەڭگۈ تاشلار، بىز ۋە ئەجدادىمىز!

نۇرەددىن ئىزباسار بەلكىم نۇرغۇن كىشىلەر ئەجدادىمىزنىڭ ئورخۇن دەرياسى ۋادىسىدا تىكلىگەن تاش پۈتۈكلىرىنى نىمە ئۈچۈن مەڭگۈ تاش دەپ ئاتايدىغانلىقىمىزغا نىسبەتەن پىكىر ساھىبى بولماسلىقى ...

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

نۇرىددىن ئىزباسار ئۇيغۇر ئىسمى، ئورخۇن-يېنىسەي يېزىقىدا يېزىلغان مەڭگۈ تاشلاراد 10 يەردە ئۇچىرايدۇ. بۇلاردىن شىنە ئۇسۇ مەڭگۈ تېشىنىڭ شىمالى يۈزىنىڭ 3-قۇرىدا ئون ئۇيغۇر، بىلگە قاغان ...

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

نۇرىددىن ئىزباسار 1759-يىلى پۈتۈن قارشىلىق ھەرىكەتلىرى مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن،مانجۇ خاندانلىقى شەرقى تۈركىستاننىڭ تامامىغا ھاكىم بولۇپ قىپچاق قەبىلىلىرى ئۈستىدىمۇ بەلگىلىك بېسىم قۇ ...

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

رۇقىيە تۇردۇش بىز داۋاملىق «مۇجاھىرەتتىكى ئۇيغۇرلار قانداق قىلىپ كۈچلىنەلەيمىز؟ مۇستەقىللىقىمىزنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىشىمىز كېرەك؟ ھۆرلۈك ھەرىكىتىنى قايسى سىستېمىدا ...

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ئاماننىساخان مەھمۇد نەفىسىي (1568-1534-يىللار) ئۇيغۇر مۇقاملارى ئۇستادى، ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامى تەكىستلەرىنىڭ رەتلەگۈچىسى، "ئەخلاقى جەمىي ...

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى قۇرۇلغىنىغا 2 يىل بولغان بۈگۈنكى كۈندە نىزامنامىگە ئاساسەن، ئاكادېمىيەنىڭ ھەيئەت ئەزالىرى ۋىدىئولۇق يىغىن ئۆتكۈزۈپ، مەزكۇر ئاكادېمىيەنىڭ 2-نۆۋەتلىك رەئ ...

ئوپقان

ئوپقان

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت تاڭ قۇياشى جاھاننى يورۇتۇپ، تەبىئەت يۈزىگە چۈشكەن قىروۋلارنى جۇلالاندۇرۇپ تۇراتتى. ياپراق تۆككەن چىنارلار، ئىسسىق بەلۋاغلارغا قايتقان تۇرنىلارنىڭ مۇڭلۇق ...

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

(ھېكايە) ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت   بۇ دۇنيا بىر ئۆي، كۆڭۈل بولسا دۇنيا! - جالالىدىن رۇمى   ئىلىنىڭ تاشلەپكە دېگەن يېرىدە ئەخمەت ماشىنچى دېگەن كېشىنىڭ دۇكانى بار ئىدى. ...

سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئەدەبىيات گۈلزارى (بەتلەر: 53)

‹‹لەيلى – مەجنۇن›› داستانى توغرىسىدا

«ھەيرەتۇل ئەبرار» «ھەيرەتۇل ئەبرار» (ياخشى كىشلەرنىڭ ھەيرانلىقى) ناملىق بۇ داستان نەۋائى «خەمىسە»سىنىڭ بىرىنچى داستانى بولۇپ، جەمئىي 64 باب، 3973بېيىت، 7946مىسرادىن تەشكىل تاپقان. بۇ ئەسەر 1483-يىلى يېزىلغان. پۈتكۈل داستان مۇقەددىمە، ئاساسىي تېكىست ۋە خاتىمىدىن ئىبارەت ئۈچ بۆلەكتىن تۈزۈلگەن. بۇلاردىن 20 ماقالەت داستاننىڭ ئاساسىي قىسمى ھېساپلىنىدۇ. ھەر ماقالەتتە بىردىن مەسىلە(ئىمان، ئىسلام، پادشاھ، سېخيلىق،ئ ...

داۋامى

ئۆتكۈر ئەپەندىمنىڭ سىز بىلمىگەن ئەسىرى – كۈز پاجىئەسى

ئىلبالىق ئۆتكۈر ئەپەندىمنىڭ 1948-يىلى نەشىر قىلىنغان بىر پارچە شئېرىنى تاسادىپىي بايقاپ قالدىم. بەلكىم مەن كۆرمىگەندىمەن. بۇ شئېر شۇ دەۋىرلەردە ھەددىدىن ئاشقان گومىنداڭ ئەكسىيەتچى كۈچلىرىگە قارىتا يېزىلغان. شۇنىڭ ئۈچۈن ئوقۇرمەنلەر بىلەن ئورتاقلىشىش مەقسىتىدە بۇ ئۇچۇرنى سىزلەرگە يوللاپ ئولتۇرۇپتىمەن. بۇ شئېر 1948-يىللىرى يۇرتىمىزدا چىقىدىغان ئاساسلىق گېزىتلەردىن « ئەرك » گېزىتىنىڭ 28-نويابىر 209-سانى، تۆرتىن ...

داۋامى

ئەگەر ئاچقۇچ يوقالسا

ئابدۇۋەلى ئايۇپ "ئۇيغۇرلۇق مۇساپەمدىكى ئامېرىكا"نىڭ داۋامى    مەكتىپىمىزدىكى تىللارنى ئارخىپلاشتۇرۇش ۋە تىرىلدۈرۈش مەركىزى ناملىق ئورگان دائىم دىققىتىمنى تارتاتتى. بولۇپمۇ تىلنى تېرىلدۈرۈش دېگەن سۆزنىڭ ئىلھامى كىشىنىڭ تەپەككۇرىنى قاناتلاندۇراتتى. تىللارنىڭ ئاجىزلىشى، يىگىلىشى ۋە يوقۇلۇشى ئىنسانىيەتنى ۋەھىمىگە سېلىۋاتقان بۇ دەۋردە تىرىلدۈرۈش دىگەن ئىبارە كىشىگە يىڭنىنىڭ تۆشۈكىدەك بولسىمۇ ئۈمىد بېغىشلايتتى. ب ...

داۋامى

ئىز ۋە ئىز باسارلىق

ئابدۇۋەلى ئايۇپ «ئۇيغۇرلۇق مۇساپەمدىكى ئامېرىكا»     كانزاس ئۇنۋىرسىتېتىغا كەلگەن دەسلەپكى كۈنلەردە بىنالارنىڭ ئىسمىدىكى غەلىتىلىكلەر دىقىتىمنى تارتقانىدى. شۇنچە ئۈگەنگەن ئېنگىلىزچەم يەتمىگەندەك ئىمارەتنىڭ قاشقىسىغا يېزىلغان خەتلەرنىڭ قانداق ئوقۇلىدىغانلىقىنى بىلەلمەي سوراپ يۈردۈم. كېيىن ئۇقىشىمچە بۇ ئىسىملار مەكتەپ تارىخىدىكى تۆھپىلىك شەخىسلەرنى ئەسلەش، ئۇلارنىڭ نەتىجىلىك ئىش-ئىزلىرىنى خاتېىرلەش ئۈچۈن قويۇ ...

داۋامى

سېغىنشلىق تۈركچە ھايات

ئابدۇۋەلى ئايۇپ "ئۇيغۇرلۇق مۇساپەمدىكى ئامېرىكا"نىڭ داۋامى يۇرتداشلىقتىن باشلانغان يوللار كانزاس ئۇنۋىرىستېتىدىكى تۈركلەر بىلەن ئىچ قويۇن، تاش قويۇن بولۇپ سىڭىشىپ كېتىشىمدە قېرىنداشلىقتىن باشقا "يۇرتداشلىق" مۇ بار ئەلۋەتتە. تۈركىيە تۈركچىسىدە يۇرت دىگەن سۆز دۆلەت، ۋەتەن دېگەندىن باشقا ئوقۇغۇچىلار ياتاق بىناسى دېگەن مەنىلەردىمۇ كېلىدۇ. تۈركىيەدە سىتۇدېنتلار ئۈچۈن ئېچىلغان دۆلەت يۇرتلىرىدىن باشقا ساخاۋەتچىلەر ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش