مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

نۇرىددىن ئىزباسار ئۇيغۇر ئىسمى، ئورخۇن-يېنىسەي يېزىقىدا يېزىلغان مەڭگۈ تاشلاراد 10 يەردە ئۇچىرايدۇ. بۇلاردىن شىنە ئۇسۇ مەڭگۈ تېشىنىڭ شىمالى يۈزىنىڭ 3-قۇرىدا ئون ئۇيغۇر، بىلگە قاغان ...

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

نۇرىددىن ئىزباسار 1759-يىلى پۈتۈن قارشىلىق ھەرىكەتلىرى مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن،مانجۇ خاندانلىقى شەرقى تۈركىستاننىڭ تامامىغا ھاكىم بولۇپ قىپچاق قەبىلىلىرى ئۈستىدىمۇ بەلگىلىك بېسىم قۇ ...

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

رۇقىيە تۇردۇش بىز داۋاملىق «مۇجاھىرەتتىكى ئۇيغۇرلار قانداق قىلىپ كۈچلىنەلەيمىز؟ مۇستەقىللىقىمىزنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىشىمىز كېرەك؟ ھۆرلۈك ھەرىكىتىنى قايسى سىستېمىدا ...

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ئاماننىساخان مەھمۇد نەفىسىي (1568-1534-يىللار) ئۇيغۇر مۇقاملارى ئۇستادى، ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامى تەكىستلەرىنىڭ رەتلەگۈچىسى، "ئەخلاقى جەمىي ...

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى قۇرۇلغىنىغا 2 يىل بولغان بۈگۈنكى كۈندە نىزامنامىگە ئاساسەن، ئاكادېمىيەنىڭ ھەيئەت ئەزالىرى ۋىدىئولۇق يىغىن ئۆتكۈزۈپ، مەزكۇر ئاكادېمىيەنىڭ 2-نۆۋەتلىك رەئ ...

ئوپقان

ئوپقان

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت تاڭ قۇياشى جاھاننى يورۇتۇپ، تەبىئەت يۈزىگە چۈشكەن قىروۋلارنى جۇلالاندۇرۇپ تۇراتتى. ياپراق تۆككەن چىنارلار، ئىسسىق بەلۋاغلارغا قايتقان تۇرنىلارنىڭ مۇڭلۇق ...

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

(ھېكايە) ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت   بۇ دۇنيا بىر ئۆي، كۆڭۈل بولسا دۇنيا! - جالالىدىن رۇمى   ئىلىنىڭ تاشلەپكە دېگەن يېرىدە ئەخمەت ماشىنچى دېگەن كېشىنىڭ دۇكانى بار ئىدى. ...

شەرقىي تۈركىستاندا ”دېموكراتىك ئۇيغۇر جۇمھۇرىيىتى“ قۇرۇلـىدۇ

شەرقىي تۈركىستاندا ”دېموكراتىك ئۇيغۇر جۇمھۇرىيىتى“ قۇرۇلـىدۇ

پىروفېسسور دوكتور سايىت يىلـماز  (تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى ئەخمەتجان تۇراق، تەھرىر سۈبھىنۇر ئۆمەر ۋە ئابدۇلھەمىد قاراخان) ئىلاۋە: بۇ يازما تۈركىيەدىكى بىر خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ...

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) ئەخمەتجان قاسىمى كىم؟ ئۇ كىمنىڭ دوستى؟ كىمنىڭ رەھبىرى؟ بۇ سوئاللارنىڭ جاۋابلىرىنى ئالدى بىلەن خىتاينىڭ كېيىنكى بۇرمىلانغان تارىخىي ھۆججەتلىرى ...

 شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

 شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

بۇ بىر پارچە قازاقچە چاقىرىقنامە تەيۋەن ھۆكۈمەت ئارخىپخانىسىدا ساقلانغان، لېكىن چاقىرىقنامىدا ھېچقانداق چېسلا يېزىلمىغان. چاقىرىقنامىدىكى ئاپرېل ئىنقىلابى دېگەن سۆزنىڭ 12-ئاپرېل ئۆ ...

“ھەمىدىي” ۋە “بابۇرنامە” دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

“ھەمىدىي” ۋە “بابۇرنامە” دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدا ئىشلەتىلىۋاتقان سۆزلەرنىڭ ئەتمولوگىيەسى مەزكۇر كەلىش مەنبەسى ئىزدەنىۋاتقان سۆزنىڭ قايسىدۇر بىر مىللەتنىڭ تىلىد ...

سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » مىللىي مەۋجۇتلۇق (بەتلەر: 25)

ئۇيغۇر نامىنى قوللىنىشنىڭ باش ئاخىرى

غالىب بارات ئەرك سىڭقۇ سەلى تۇتۇڭ 10-ئەسىردە ياشىغان ئالىم، ئۇنڭىغا ئوخشاشلا 8- ، 9 -ئەسىرلەردە ياشىغان دەپ پەرەز قىلىنىۋاتقان ئۇيغۇر ئالىمى پېرتانراكشتمۇ ئۆز تىلىنى «تۈرك تىلى» دەپ ئاتىغان. ئوتتۇرا ئەسىردە ھۆكۇم سۇرگەن «خاقانىيە» ۋە «ئۇيغۇر ئېلى» تېرىتورىيىلىرىدە ياشىغان خەلق ئۆز تىلىنى ئورتاق ھالدا «تۈرك تىلى»، ئۆزلىرىنى بولسا «تۈرك» دەپ ئاتىغان. ئۆزلىرىنىڭ سىياسىي ھاكىميەتلىرىنى «خاقانىيە» ۋە «ئۇيغۇر ئېل ...

داۋامى

كۆككە باققان ئۇيقۇسىز كۆزلەر

ھەبىبۇللا ئابلىمىت بالكوندىكى تاختاي بىلەن ياسالغان مەرۇزىدەك سۇپىدا يېتىپ، ئۇيقۇسىز كۆزلىرىمنى قاپقاراڭغۇ كۆك يۈزىدە پاقىراپ تۇرغان يۇلتۇزلارغا تىكتىم. ئاندىن كۆكتىكى يۇلتۇزلاردەك چىچىلىپ كەتكەن زېھنىمنى، ئاستىن-ئۇستىن بولۇپ كەتكەن ھېس ۋە تۇيغۇلىرىمنى بىر يەرگە مەركەزلەشتۈرۈشكە تىرىشتىم. مانا ھازىر تۈن نىسپىدە پۈتۈن تەبىئەت ئۇيقۇدا. ئەتراپتىكى ئۆيلەر، مېھمانخانىلار، دېڭىز ۋە تاغلار ئىشقىلىپ يەر يۈزىدە نېمە ...

داۋامى

ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي خاراكتېرى

ل. ې. ھۆگبېرىي شىۋېتچىدىن تەرجىمە قىلغۇچى: زۇلھايات ئۆتكۈر (ل. ې. ھۆگبېرىي - شىۋېتسىيىلىك مىسسىيونېر بولۇپ، ئۇ ئۇيغۇر دىيارىغا ئىلگىرى-ئاخىرى ئۈچ قېتىم كەلگەن بولۇپ، تۇنجى قېتىم 1894-1900-يىلغىچە، ئاندىن ئىككىنجى قېتىم 1903-1909- يىلغىچە ئاخىرقى قېتىم 1911-1916-يىلغىچە تۇرغان. ئۇ يەنە روسىيە، ئىرانلاردىمۇ مىسسىيونىرلىق سالاھىيىتى بىلەن بارغان. - تەرجىماندىن) ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ كېلىپ چىقىش مەنبەسى ۋە ھازىرقى ...

داۋامى

ئۇيغۇر دىيارىدا يۈرگۈزىلىۋاتقان قوش تىللىق مائارىپنىڭ تارىخى

ئاپتۇرى: ئېرىكت. ت. شىلۇسسېل Erict T. Shluessel ئېنگىلىسچىدىن تەرجىمە قىلغۇچى: زۇلھايات ئۆتكۈر جۇڭگونىڭ تىل سىياسىتىدە چىڭ سۇلالىسىنىڭ كېيىنكى دەۋرىدىلا ئىسلاھات ئېلىپ بېرىلغان بولۇپ،كېيىنچە ستالىنچە تىل پەلسەپىسىنى يىلتىز قىلغان تىل سىياسىتى يۈرگۈزۈلۈپ كەلگەن. 1933-1944 يىللارغىچە شېڭسىسەي ھۆكۈمرانلىق قىلغان دەۋرلەردە ئۇيغۇر دىيارىدا ستالىن يۈرگۈزگەن مىللەت پەرقىنى گەۋدىلەندۈرۈش ۋە بۇ ئارقىلىق دۆلەتنىڭ ھۆك ...

داۋامى

ئىسمىم تارتقان كۈلپەتلەر

ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەت (شىۋىتسىيە) مەن مەدەنىيەت ئىنقىلابىنىڭ زۈلمەتلىك قارا كۈنلىرىدە تۇغۇلغانىكەنمەن. گەرچە بۇيىللاردا مەچىتلەر تاقىلىپ، قارى-قۇرئان كىشىلەر نەزەربەنت ئاستىغا ئېلىنغان بولسىمۇ، ئانام يەنىلا مەھەلىمىزدىن ئېغىزىدا ئىلىمى بار كىشىدىن بىرسىنى تېپىپ، مۇسۇلماندارچىلىقنىڭ قائىدە –يۇسۇنلىرى بۇيىچە ماڭا«ئابدۇشۈكۈر» دەپ ئات قۇيۇپتۇ. دەۋىر ئېقىمىغا ماسلىشىپ، يېڭىچە ئات قۇيۇش مودىغا ئايالانغان ئۇ يىللارد ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش