ئۇيغۇرچە    Uyghurche    Уйғурчә   
  • 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » تارىختىن تامچە (بەتلەر: 28)

مۇڭغۇلىيەدىن ۋەتىنىگە قايتقان ئۇيغۇرلار 

  ئابدۇراخمان ئەبەي         موڭغۇلىيە جۇمھۇرىيىتى ئۇيغۇرلار ياشىغان قەدىمىي ئەللەرنىڭ بىرى. مىلادىيە 9 ـ ئەسىردە ئۇرخۇن ـ يېنسەي دەرياسى بويىدىكى ئۇيغۇر  قەبىلىسىنىڭ ئاساىي قىسىمى غەربىي جەنۇبقا ـ ھازىرقى شىنجاڭدىكى قېرىنداشلىرىنىڭ يېنىغا ئاخىرقى قېتىم كۆچكەندىن كېيىن موڭغۇل دالاسىدا قالغان بىر قىسىم ئۇيغۇر دەسلەپتە موڭغۇل ـ شىرۋى قەبىلىسىگە، كېيىن موڭغۇللارنىڭ كەيرەي قەبىلىسى ۋە تۈركىي تىلدا سۆزلىشىدىغان ن ...

داۋامى

«قۇتادغۇ بىلىگ» ۋە تۈركولوگىيە

رەشىد رەھمەتى ئارات(تۈركىيە) تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى يۈسۈپجان ياسىن 1-   «قۇتادغۇ بىلىگ» ۋە تۈركولوگىيە تۈرك تىلى ۋە ئەدەبىياتىدىكىگە ئوخشاش تۈرك كۈلتۈر تارىخىنىڭمۇ ئەڭ كاتتا ئەسەرلىرىدىن بىرى بولغان «قۇتادغۇ بىلىگ» تېخى قول تەگمىىگەن بىر ئابىدە ھالىتىدە ئالدىمىزدا تۇرماقتا. يالغۇز «قۇتادغۇ بىلىگ»نىڭلا ئەمەس، ئۇنىڭدىن بۇرۇن ياكى ئۇنىڭدىن كېيىن يېزىلغان بىر مۇنچە ئەسەرلەرنىڭمۇ بۈگۈنگە قەدەر ھەر كىم تەرى ...

داۋامى

يۈز يىللىق بەتبەشرە مىراس

ئابدۇۋەلى ئايۇپ بۇندىن ئالتە يىل بۇرۇن ئامېرىكىدا دىيارىمىزغا دائىر يۈز يىل بۇرۇنقى ۋە ئۇنىڭدىن سەل كېيىنكى گېزىت، ژورنال ۋە قوليازمىلارغا قىزىقىپ قالدىم. بۇلارنىڭ بىر قىسمىنى شىۋىتسىيەلىكلەر توردا پايدىلىنىشقا ئېچىۋەتكەن بولسا، بىر قىسمىنى يېتەكچى ئوقۇتقۇچۇم شەخسەن رەسىمگە تارتىۋالغان ئىكەن. بۇ قوليازمىلاردا ئۇيغۇرلاردىكى ئۆرپ-ئادەت، يېمەك ئىچمەك، تۇرالغۇ-جاي، ھۈنەر-كەسىپ، سودا –سېتىق، قانۇن-تۈزۈم قاتارلىق ...

داۋامى

ئۇيغۇر لاھىيىلىگۈچىنىڭ ئەسىرى

چىڭگىزخان (مىلادىيەنىڭ 1206– يىلىدىن 1227– يىلىغىچە قاغان بولغان) ۋە ئۇنىڭ ۋارىسلىرى ئوكتاي خان (1228–1241)، گويۇك خان (1246–1248) مۇنىكى خان (1251–1259)نىڭ ۋاقتىدا (مىلادىيەنىڭ 1206–1259– يىلىغىچە) شەرقتە تىنچ ئوكياندىن تارتىپ غەربتە دۇناي دەرياسىنىڭ دېڭىزىغا قويۇلىدىغان جايغىچە ۋە شىمالدا سىبىرىيە دالالىرىدىن تارتىپ جەنۇبتا كىچىك ئاسىياغىچە بولغان نۇرغۇنلىغان يەرلەرنى ئىگىلەپ، تارىختا مىسلى كۆرۈلمىگەن ئۇل ...

داۋامى

يەتتە قىزلىرىم

ﮪﻪﺑﯩﺒﯘﻟﻼ ﺋﺎﺑﻠﯩﻤﯩﺖ (گىرمانىيە) ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﻪﺭﻛﯩﻨﻠﯩﻚ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻛﯚﻙ ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﻨﻰ ﺳﯧﺘﯟﯨﻠﯩﺸﻨﯩﯔ ﮪﯧﭻ ﮪﺎﺟﯩﺘﻰ ﻳﻮﻕ، ﭘﻪﻗﻪﺕ ﯞﻩ ﭘﻪﻗﻪﺗﻼ ﺭﻭﮪﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺳﺎﺗﻤﯩﺴﺎﻗﻼ ﻳﯧﺘﯩﺪﯗ - نېلسۇن ﻣﺎﻧﺪىلا    ﭼﯩﻦ ﺳﯘﻻﺳﯩﻨﯩﯔ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﺳﻰ ﭼﯩﻴﻪﻧﻠﯘﯓ (1711-1799) ﻧﯩﯔ ﺋﻪﺳﻜﻪﺭﻟﯩﺮﻯ 1760-ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ﺋﯜﭼﺘﯘﺭﭘﺎﻧﻐﺎ ﺑﯩﺴﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﭗ، ﺋﻪﻟﻪﻧﯘﺭﺧﺎﻥ (ﺗﺎﺭﯨﺨﺘﯩﻜﻰ ﻣﻪﺷﮭﯘﺭ ﺋﯩﭙﺎﺭﺧﺎﻥ) ﻧﻰ ﺋﻪﺳﯩﺮﮔﻪ ﺋﯩﻠﯩﭗ، ﺑﻪﻳﺠﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﻠﯩﭗ ﻛﯧﺘﯩﺪﯗ. ﭘﻪﺭﯨﺰﺍﺕ ﺳﯜﭘﻪﺗﻠﯩﻚ، ﺋﯩﭙﺎﺭ ﭘﯘﺭﺍﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﻗﯩﺰ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﻪﻣﯩﺮ ﻣﯘﮪﻪﻣﻤﻪﺗﺠﺎﻥ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺯﯨﻢ ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش