• 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -13

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -13

«دەدە قورقۇت» داستانىنىڭ داۋامى…. دەسلەپتە درەستەن، ئارقىدىن ۋاتىكاندا ئىككى نۇسخىسى تېپىلغان دەدە قورقۇت ھېكايىلىرىنىڭ زامانىمىزدىكى ئىزلىرىنى ئېغىز ئەدەبىياتى مەنبەلىرىدە ئۇچرىتى ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -12

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -12

«دەدە قورقۇت» داستانى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات… «دەدە قورقۇت» نى ئەدەبىي ئەسەرلەرنىڭ گۈلتاجى دەپ قوبۇل قىلىش لازىم. چۈنكى دەدە قورقۇت كىتابى، كوللېكتىپ ئىجادىيەتنىڭ يۈكسەك پەللىسىنى ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -11

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -11

«باتتال غازى» داستانى ھەققىىدە قىسقىچە مەلۇمات…. - ئەسىردىن ئېتىبارەن تۈرك ئەدەبىياتىدىن ئورۇن ئالغان، شۇنداقلا يازما ۋە ئېغىزاكى شەكىلدە زامانىمىزغا قەدەر داۋاملىشىپ كەلگەن سەييىد ...

شامالباغدىن ئۇچقان مۇراد قۇشى (چاتما ئەدەبىي خاتىرە)

شامالباغدىن ئۇچقان مۇراد قۇشى (چاتما ئەدەبىي خاتىرە)

ئالتىنجى باب شامالباغدا دىھقان بولغان شۇ يىللار ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي مەكتەپ-پەكتەپ دەگەنلەر تاقالغاچقا، ئەمگەك قىلدۇق يەزادا دىھقان بولۇپ. نۇرغۇنلار ئۆي ئوچاقلىق بولۇپ كەتتى، ئا ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -06

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -06

قىرغىز خەلقىنىڭ مەشھۇر داستانى ماناس ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات… ‹ماناس داستانى› بۇ داستاندا قىرغىز تۈركلىرىنىڭ تارىخى، ئۆرپ – ئادەتلىرى، مەدەنىيىتى، تەپەككۇر ئۇسۇلى ۋە كۈندىلىك تۇرمۇ ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -05

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -05

بوزقۇرت، ئەرگىنەقۇن، تۈرىلىش ۋە كۆچ – كۆچ داستانلىرى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات. بوزقۇرت (كۆك بۆرە) داستانى، كۆكتۈركلەرنىڭ بىر كۆك بۆرىدىن تۆرەلگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. بوزقۇرت داستانل ...

ئەدەبىي تەرجىمە ۋە تەربىيىلىنىش

ئەدەبىي تەرجىمە ۋە تەربىيىلىنىش

رۇقىيە غەنىزات تەرجىمە بولسا ئالاقىلىشىش ئىلمى بولۇش سۈپىتى بىلەن دۆلەتلەر ۋە مىللەتلەر ئارا ئىلىم – پەن، مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش رولىنى ئوينايدۇ. ئەدەبىي تەرجىمە تېخىمۇ شۇنداق، ئەدە ...

ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! – ئېلىخان تۆرە سۆزلىگەن نۇتۇق

ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! – ئېلىخان تۆرە سۆزلىگەن نۇتۇق

ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! - ئېلىخان تۆرە سۆزلىگەن نۇتۇق شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھۆكۈمىتىنىڭ رەئىسى ئېلىخان تۆرەم جانابى ئالىيلىرىنىڭ سۆزلىگەن نۇتۇقى 1945-يىلى ماي.  (ھىجرىي ...

بىر ياپونىيەلىكنىڭ خىتايلارغا يازغان ئوچۇق خىتى

بىر ياپونىيەلىكنىڭ خىتايلارغا يازغان ئوچۇق خىتى

مەن بىر ياپونىيىلىك ئەمما خىتايدا بەش ئالتە يىل تۇردۇم، شۇڭا خىتايلار ھەققىدە ئىككى كەلىمە سۆز قىلىشقا سالاھىيتىم بار دەپ ئويلايمەن. ياپونىيە بىلەن خىتاي بىر بىردىن يىراق ئەمەس، لى ...

يالىڭاچلىقنىڭ غەرپچە يۈزى ۋە ئۇيغۇرچە سۆزى

يالىڭاچلىقنىڭ غەرپچە يۈزى ۋە ئۇيغۇرچە سۆزى

يوقسۇل داستىخان ۋە تۆشۈك قالغان گەپ خىتايدىكى ئېچىۋېتىش يالغۇز 30 يىلغا يېقىن تاقالغان سودا، ئۇچۇر، مەدەنىيەت ۋە تەخنىكا ئىشىكلىرىنىڭلا ئېچىلىشى بىلەن ئەمەس ئەڭ موھىمى بوغۇلغان ئىن ...

ئاماننىساخاننىڭ ھاياتىغا دائىر بەزى مەسىلىلەر

ئاماننىساخاننىڭ ھاياتىغا دائىر بەزى مەسىلىلەر

ب د ت پەن مائارىپ مەدەنىيەت تەشكىلاتى تەرىپىدىن 2005 -يىلى 11 -ئاينىڭ 25 -كۈنى «ئىنسانىيەت ئاغزاكىي ۋە غەيرىي ماددىي مەدەنىيەت مىراسلىرىنىڭ ۋەكىللىك ئەسىرى» قاتارىغا كىرگۈزۈلگەن ئۇ ...

You Are Here: Home » تارىختىن تامچە (Page 31)

غۇلجا سۇلتانلىقى ۋە تارانچىلار كىملەر؟ (1908)

نەشىرگە تەييارلىغۇچى: تاران غۇلجا (ئىلى) سۇلتانلىقى ۋە تارانچىلار كىملەر؟ (روسچىدىن تەرجىمە) ئوتتۇرا ئاسىيادىكى تارانچى مىللىتىنىڭ قانداق ھۇجۇتقا كەلگەنلكى ۋە «ئىلى» دەرياسى بويىدا مۇستەقىل غۇلجا سۇلتانلىقى تەشكىل قىلغانلىقى ھەققىدە بولغان ئۈشبۇ تارىخ، «غۇلجا سۇلتانلىقى» نىڭ بىرىنچى سۇلتانى ئابدۇرۇسۇلنىڭ ئوغلىنىڭ ئوغلى بولغان مەرھۇم ئابدۇلباست تەرىپىدىن ئۆزىنىڭ تونۇشلىرىغا سۆزلەپ بېرىلگەن. - ئا.ف. تارىخچىلا ...

Read more

ئىتالىيە ئىلمىي ئېكسپېدىتسىيىسى ئۇيغۇر دىيارىدا – فىلىپپو دې فىلىپپى (1)

ئىتالىيان تىلىدىن تەرجىمە قىلىپ تەييارلىغۇچى: تاران ئۇيغۇر ئىلاۋە: بۇ ساياھەت خاتېرىلىرى 1914-1913 يىللىرى لاداخ يولى ئارقىلىق تىبەت رىمۇ مۇزلۇقلىرى ۋە ئۇيغۇر دىيارىغا سەپەر قىلغان ئىتالىيەلىك دوختۇر، زوئولوگ، ۋە ئېكىسپېدىتسىيىچى فىلىپپو دې فىلىپپى ئەپەندىنىڭ 1924-يىلى ئىتالىيىنىڭ فىرېنزې (فىلورېنسىيە) شەھىرىدە نەشىر قىلدۇرغان « ئىتالىيە ئىلمىي ئېكىسپېدىتسىيىسى ھىمالايا، قاراقۇرۇم ۋە چىنى تۈركىستاندا» ناملى ...

Read more

چاغاتاي دەۋرىدىكى داڭلىق ئۇيغۇرلار

چىڭگىزھان ئىستىلاسى نەتىجىسىدە چىڭگىزھاننىڭ ئىككىنچى ئوغلى چاغاتاي (1179 - 1242 - يىللار) ئوزىگە تەقسىم قىلىنغان زەمىنغا ئۇيغۇرلار رايونىنى قوشۇپ ئىدارە قىلدى. چاغاتاي ئولۇسى ھوكۇمرانلىق قىلغان ئاشۇ دەۋرنى تارىخچىلار ئۇنىڭ نامى بىلەن "چاغاتاي دەۋرى" دەپ ئاتىدى. چاغاتاينىڭ پايتەھتى ئالمىلىق (ھازىرقى ئىلى) بولۇپ، مەشھۇر ئۇيغۇر ئالىمى ۋە داڭلىق پەداگوگ سىراجىدىن ئەبۇ ياقۇپ ئىبنى ئەبۇ يۇسۇپ سەككاكى (1160 - 1128 ...

Read more

تارىختىكى ئۇيغۇر زەمبىرىكى

قۇربان ۋەلى «سۇڭ تارىخى» (宋史) نىڭ «ئەسكەر- ياراغ تەپسىراتى» بابىدا قەيت قىلىنىشىچە، جەنۇبىي سوڭ تارىحتىكى ئۇيعۇر زەمبىرىكى دۆلىتىدە چۈنشىنىڭ 9-يىلى (مىلادى1182- يىلى) چېگرا رايونلاردىكى ۋىلايەتلەردە «خۇي-خۇي زەمبىرىكى» (回回炮) گە تەقلىد قىلىپ ياسالغان زەمبىرەكلەرنىڭ ئەپچىللىك، يىراقتىكى نىشانغا تەگكۈزۈش جەھەتلەردە بۇرۇنقى زەمبىرەكلەردىىن ئېشىپ چۈشتى، دېگەن بىر يېڭى خەۋەر (ھەربىي تېخنىكا جەھەتتىكى بىر چوڭ يېڭى ...

Read more

تۈركىستان چىنى سارتلىرىنىڭ مىللىي تارىخى ھەققىدە بىر رىجا (مۇراجەت) – نەزەرخوجا ئابدۇسەمەت ئۇيغۇر بالىسى

غالجات يېزىسىدىن: نەزەر خوجا ئابدۇسەمەت ئوغلى ئوسانماز (خورىماس) كەندىنى ئىنسان بىلەنلەر خەلققە خىزمەتتىن، مەردۇمەند ئولان، مەزلۇمە ئەل چەكمەز ئاھانەتتىن. مىللىي تارىخنى بىلىش، ھەر ئادەم ئۆز ئاتا-بوۋىسىنى تونۇش، ئۇرۇق ۋە قېرىنداشلىرىنى ھەمدە ئۇلارنىڭ بۇرۇنقى تۈرلۈك ھاللىرىنى، يەنى: ئۆرپ ئادەتلىرىنى، ئىلىم ۋە مائارىپ، ھۈنەر ۋە سانائەت، سودىگەرچىلىكتە قايسى دەرىجىدە بولغانلىقىنى، دۇنيا مەئىيشىتىدە قانداق يول ...

Read more

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

Scroll to top