• 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
تەسەۋۋۇپچى شائىر ئابدۇللا نىدائى(قەشقەرى)

تەسەۋۋۇپچى شائىر ئابدۇللا نىدائى(قەشقەرى)

يۈسۈپجان ياسىن 15- ئەسىردىن باشلاپ تىمۇرىيلار بىلەن ئوسمانلى ئىمپېرىيىسىنىڭ مۇناسىۋىتى كۈچىيىپ، ئىككى مەملىكەت ئوتتۇرىسىدا مەدەنىيەت ۋە ئىلىم– پەن ئالاقىسى قويۇقلاشقان. بۇ چاغدا ئو ...

پىسىخىكىلىق بوھران(پوۋېست)

پىسىخىكىلىق بوھران(پوۋېست)

ئەكبەر ئىمام كۆكبۆرە (پوۋېست) قەدىرلىك لالە! مەن سەن ھەققىدىكى خىيال بوستانلىقلىرىمدا ناھايىتى ئۇزاق، ناھايىتى ئۇزاق ۋاقىت يەككە – يېگانە ھالدا ئايلاندىم. ئاخىر قەدەملىرىم تالدى، ي ...

بۇلبۇلىستان(ھېكايە)

بۇلبۇلىستان(ھېكايە)

ياسىنجان سادىق چوغلان كۈز پەسلى ئاخىرلىشاي دەپ قالغان بولسىمۇ، ھاۋا يەنىلا ئىسسىق ئىدى. قەشقەر شەھىرىنىڭ باغۇ بوستانلىق مەھەللىلىرىدىن بىرى بولغان بۇلاقبېشىغا جايلاشقان ئەلى باينىڭ ...

تەسەۋۋۇپچىلار

تەسەۋۋۇپچىلار

ئابابەكرى ئاتىخان بۇتام ئەدەبىيات – سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىدىن يۈسۈپ ھۈسەيىن (قەقنۇس)، فىلولوگىيە ئىنستىتۇتىنىڭ دوكتورى ھۆرمەتجان ئابدۇرەھمان فىكرەت ئەپەندى «تەسەۋۋۇپ ۋە تەسەۋۋۇر» ھ ...

كۈنلەر تېخى ئۇزاق

كۈنلەر تېخى ئۇزاق

(پوۋېست) داۋۇت مەتنىياز 1 ھاۋا ئوچۇق بولۇپ، ھەيۋەتلىك قارا قۇرۇم تاغلىرىنىڭ قارلىق چوققىلىرى يېقىنلا يەردە كۆرۈنۈپ تۇراتتى. ئەتىگەننىڭ غۇر – غۇر شامىلى يۇرۇڭقاش دەرياسىنىڭ نەمخۇش ھ ...

”قۇتادغۇبىلىك“ نىڭ قۇرۇلمىسى ۋە شەكلى توغرىسىدا

”قۇتادغۇبىلىك“ نىڭ قۇرۇلمىسى ۋە شەكلى توغرىسىدا

نىشىۋاكى تاكېئو [ياپونىيە] تەرجىمە قىلغۇچى: بارىجان زەپەر ”قۇتادغۇبىلىك“ سىياسەت، دىن، پەلسەپە، ئىدېئولوگىيە، ئېتىكا، ماتېماتىكا، ئاسترونومىيە، ھەربىي ئىشلار، قانۇن، دىپلوماتىيە، ئ ...

شەرقشۇناسلىقنىڭ ئىسلامغا بولغان قارىشى

شەرقشۇناسلىقنىڭ ئىسلامغا بولغان قارىشى

پروفېسسور دوكتۇر تالىپ ئۆزدەش تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلغۇچى: قۇتلۇق بىلگە شەرقشۇناسلىق (ئوريانتالىزىم) شەرق بىلەن مۇناسىۋەتلىك، شەرققە تەۋە، شەرق مەنىسىنى بىلدۈرىدىغان « شەر ...

كۈنىمىز مەدەنىيىتىدە ئىنسان

كۈنىمىز مەدەنىيىتىدە ئىنسان

ئەلى شەرىئىياتى تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلغۇچى: قۇتلۇق بىلگە   ئىنسان تېمىسى قەدىمدىن بېرى بەس – مۇنازىرە قىلىنىپ كەلمەكتە ياكى قەدىمدىلا بەس – مۇنازىرىنىڭ تېمىسى بولغان ئىدى ...

شىركەت سۋوت ئانالىز ئۇسۇلى

شىركەت سۋوت ئانالىز ئۇسۇلى

ئەركىن سىدىق 2010-يىلى 8-ئاينىڭ 10-كۈنى مەن بۇ ماقالىنىڭ ئالدىنقى قىسمىدا، كىشىلىك سۋوت ئانالىز ئۇسۇلىنى تونۇشتۇرۇپ ئۆتتۈم. ئۇنىڭ بۇ قىسمىدا بولسا «شىركەت سۋوت ئانالىز ئۇسۇلى» نى ق ...

شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىدىكى ستالىننىڭ ئادەملىرى ۋە ئۇيغۇرلار – دوكتور نەبىجان تۇرسۇن

شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىدىكى ستالىننىڭ ئادەملىرى ۋە ئۇيغۇرلار – دوكتور نەبىجان تۇرسۇن

دوكتور نەبىجان تۇرسۇن ئەپەندىنىڭ خېلىل خۇداۋەردىنىڭ تۇغۇلغانلىقىنىڭ 100 يىللىقىنى خاتىرىلەش يىغىنىدا سۆزلىگەن «شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىدىكى ستالىننىڭ ئادەملىرى ۋە ئۇيغۇرلار» ھە ...

«شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ تەقدىرى: 1949 – يىلىدىكى كوممۇنىست خىتاي ئىشغالىيىتى» – دوكتور نەبىجان تۇرسۇن

«شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ تەقدىرى: 1949 – يىلىدىكى كوممۇنىست خىتاي ئىشغالىيىتى» – دوكتور نەبىجان تۇرسۇن

«شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ تەقدىرى: 1949-يىلىدىكى كوممۇنىست خىتاي ئىشغالىيىتى» لىكسىيە سۆزلىگۈچى: نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) رىياسەتچى: قۇددۇس ئىمام لىكسىيەنى يوت ...

You Are Here: Home » تارىختىن تامچە (Page 36)

چىنگىزخان مۇڭغۇل ئىمپىريىسىنىڭ پارچىلىنىشى

ئەندەربەگ     چىنگىزخان مىلادى 1224ــ يىلى جالالىدىن مۇھەممەد خارەزىمشاھ  بىلەن  بولغان ھىند دەرياسى ئۇرۇشىدىن قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ، ئاساسەن ئۆزىگە قارايدىغان كەڭ زېمىننى قانداق  باشقۇرۇش ، ئۇرۇشقا زور تۆھپە قوشقان ئوغۇللىرىنى قانداق ئورۇنلاشتۇرۇش ، شۇنداقلا جۇڭگۇ ئوتتۇرا تۈزلەڭلىكىنى قانداق قولغا كەلتۈرۈشنىڭ غېمىدە بولدى .ئۇ ئالدى بىلەن ئويغۇر يېزىقىدا يېزىلغان بىر  «ئۇلۇغ جاسا » (ئاساسىي قانۇن )تۈزۈپ چ ...

Read more

ئەبۇ ئەلى ئىبىن سىنا: بەدەن چېنىقتۇرۇش ھەققىدە

بەدەن چېنىقتۇرۇش توغرىسىدا ئومۇمىي سۆز ساقلىقنى ساقلاشنىڭ مۇھىم تەدبىرلىرى بەدەن چېنىقتۇرۇش، ئوزۇقلىنىش، ئۇخلاش بولغاچقا بەدەن چېنىقتۇرۇشنى دەسلەپتە سۆزلەشكە تېگىشلىك بولدى. دەيمىزكى، بەدەن چېنىقتۇرۇش ئارقىمۇئارقا چوڭ نەپەسلىنىشكە تېگىشلىك بولىدىغان ئىختىيارىي ھەرىكەتتۇر. ئۆز ۋاقتىدا نورمال بەدەن چېنىقتۇرغان كىشىنىڭ باشقا تەدبىرلەر مۇۋاپىق، توغرا بولغان ئەھۋال ئاستىدا ماددىي كېسەللىكلەر ۋە ئۇنىڭغا ئەگىشىپ پ ...

Read more

ئىسكەندەر زۇلقەرنەيننىڭ ۋاپاتى

تۈركچىدىن تەرجىمە قىلغۇچى: سۇلتان، (ئابدۇرەھمان شەرقىي) ئىسكەندەرنىڭ ئۆلۈم ئازابىدىن تال چىۋىقتەك تولغانغانلىقى ۋە ئۆزىگە ھازا تۇتماسلىق ھەققىدە، ئانىسىغا خەت يازغانلىقى. ئۇنىڭدىن كېيىن تەقدىر ئىسكەندەرنىڭ ھاياتلىق خېتىنى ئېلىپ، كۆزلىرىگە سۈرتكەنلىكى. خالايىق ئىسكەندەرنىڭ جىنازىسىنى كۆتۈرۈپ، ئىسكەندىرىيەگە كەلتۈرگەنلىكى. ئانىسى خەتنى تاپشۇرىۋېلىپ، جىنازا ئالدىغا چىققىنىدا، ئوغلىنىڭ خۇددى بوۋاقلىق مەزگىلىدە ...

Read more

مۇڭغۇلىيەدىن ۋەتىنىگە قايتقان ئۇيغۇرلار 

  ئابدۇراخمان ئەبەي         موڭغۇلىيە جۇمھۇرىيىتى ئۇيغۇرلار ياشىغان قەدىمىي ئەللەرنىڭ بىرى. مىلادىيە 9 ـ ئەسىردە ئۇرخۇن ـ يېنسەي دەرياسى بويىدىكى ئۇيغۇر  قەبىلىسىنىڭ ئاساىي قىسىمى غەربىي جەنۇبقا ـ ھازىرقى شىنجاڭدىكى قېرىنداشلىرىنىڭ يېنىغا ئاخىرقى قېتىم كۆچكەندىن كېيىن موڭغۇل دالاسىدا قالغان بىر قىسىم ئۇيغۇر دەسلەپتە موڭغۇل ـ شىرۋى قەبىلىسىگە، كېيىن موڭغۇللارنىڭ كەيرەي قەبىلىسى ۋە تۈركىي تىلدا سۆزلىشىدىغان ن ...

Read more

«قۇتادغۇ بىلىگ» ۋە تۈركولوگىيە

رەشىد رەھمەتى ئارات(تۈركىيە) تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى يۈسۈپجان ياسىن 1-   «قۇتادغۇ بىلىگ» ۋە تۈركولوگىيە تۈرك تىلى ۋە ئەدەبىياتىدىكىگە ئوخشاش تۈرك كۈلتۈر تارىخىنىڭمۇ ئەڭ كاتتا ئەسەرلىرىدىن بىرى بولغان «قۇتادغۇ بىلىگ» تېخى قول تەگمىىگەن بىر ئابىدە ھالىتىدە ئالدىمىزدا تۇرماقتا. يالغۇز «قۇتادغۇ بىلىگ»نىڭلا ئەمەس، ئۇنىڭدىن بۇرۇن ياكى ئۇنىڭدىن كېيىن يېزىلغان بىر مۇنچە ئەسەرلەرنىڭمۇ بۈگۈنگە قەدەر ھەر كىم تەرى ...

Read more

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

Scroll to top