• 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
يەتتە قىزلىرىم ھەققىدە

يەتتە قىزلىرىم ھەققىدە

سايرام ئوغلانى * * * تۇپراق ئۈچۈن سەن ئەمەس ، جاھان ئەھلى پىدايى، يەتتە قىزغا ئۆكسىمەس خەلقىمىزنىڭ دۇئاسى. يەتتە قىزنىڭ شۆھرىتى ئەل ئىچىگە تارالغان، ئاشۇ ئۇلۇغ يەتتە قىز پىداكار بو ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -07

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -07

ماناس داستانىنىڭ داۋامى ۋە چىنگىزخان داستانى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى› ناملىق پىروگراممىمىزنىڭ بۈگۈنكى بۆلۈمىدە تۈرك داستانلىرى ئىچىدە ئالاھىدە ئورۇند ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -08

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -08

ئالپامىش ۋە ئۇرال باتۇر داستانلىرى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات. تۈرك تارىخىدىكى قەھرىمانلىق داستانلىرىنىڭ بىرى ئالپامىش داستانى بولۇپ، بۇ داستاننىڭ ئوتتۇرىغا چىقىشىغا دائىر كەسكىن مەلۇ ...

تارىختىكى موغۇللار ۋە موغۇلىستان

تارىختىكى موغۇللار ۋە موغۇلىستان

بىز ئوتتۇرا ئەسىرلەر تارىخىنى ئۈگەنگەن ۋاقتىمىزدا، كۆپىنچە«موغۇل»، «موغۇللار» ۋە «موغۇلىستان»دېگەندەك ناملارنى ئۇچرىتىمىز. «موغۇل»، «موغۇللار» دېگەن بۇ ئېتنىك تەركىبى ئانچە ئېنىق ب ...

چېچىغا خېنە قويغان كىچىك ھەسەن

چېچىغا خېنە قويغان كىچىك ھەسەن

چاناققەلئە ئۇرۇشغا ھەر كۈنى يۈزلەرچە ياشلار پىدائى بولۇپ كىلىۋاتاتتى. يېڭى ئەسكەرلەرنى دەرھال تەربىيلەپ تىزلىكتە ئالدىنقى سەپكە ئەۋەتىۋاتاتتى. يۈز بېشى سىررى بەي يېڭى كەلگەن ئەسكەر ...

بالىنىڭ كەپسىزلىكىدىن ئەجەبلىنىشنىڭ ھاجىتى يوق

بالىنىڭ كەپسىزلىكىدىن ئەجەبلىنىشنىڭ ھاجىتى يوق

بالىسىنى ياخشى كۆرۈشنى بىلىپ،بالىسىنىڭ تالانتىنى بايقىيالمايدىغان ئاتا-ئانىلار چاكىنا كىشىلەردۇر.بالىنىڭ ئىزدىنىش ئىقتىدارىنى بېسىش جىنايەتتۇر.بالىنىڭ كەپسىزلىكىگە ياخشى مۇئامىلە ق ...

ئاتا-ئانىلارنىڭ باھاسى بالىلارنىڭ مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىنى بەلگىلەيدۇ

ئاتا-ئانىلارنىڭ باھاسى بالىلارنىڭ مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىنى بەلگىلەيدۇ

‹‹تالانت نۇقتىسىدىن قارىغاندا،باھا بېرىش مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش››. ئەگەر ئاتا-ئانا بالىلىرىنىڭ ئەقلىي قابىلىيىتىنى ئادەتتىكى سەۋيىدىن ئۈستۈن دەپ قارىسا بالىلاردا ئاكتىپ تۇرمۇش پوزىتس ...

گومىنداڭنىڭ شەرقىي تۈركىستانغا يەتتە يىلدا 500 مىڭ كۆچمەن يەرلەشتۈرۈش پىلانى

گومىنداڭنىڭ شەرقىي تۈركىستانغا يەتتە يىلدا 500 مىڭ كۆچمەن يەرلەشتۈرۈش پىلانى

گومىنداڭنىڭ شەرقىي تۈركىستانغا يەتتە يىلدا 500 مىڭ كۆچمەن يەرلەشتۈرۈش پىلانى تەرجىمە قىلىپ تەييارلىغۇچى: تاران ئۇيغۇر ئىلاۋە: ھۆرمەتلىك ئوقۇرمەن، تۆۋەندىكىسى شەرقىي تۈركىستاننىڭ نو ...

تارىختىكى تىل-مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقى

تارىختىكى تىل-مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقى

ئۆتكەن 200 يىلدىن بۇيان ھۆكۈمران سىنىپنىڭ مۇتلەق  ھوقۇق يۈرگۈزۈشنى كاپالەتكە ئىگە قىلىش، ئاز سانلىق مىللەتلەرنى ئاسمىلاتتاتسىيە قىلىش ۋە مەملىكەت خارەكتىرلىك تىل بىرلىكنى ئىشقا ئاش ...

نېمە ئۈچۈن ئۇيغۇرلاردا كەلگۈسىشۇناسلىق مەدەنىيىتى بارلىققا كەلمىدى؟

نېمە ئۈچۈن ئۇيغۇرلاردا كەلگۈسىشۇناسلىق مەدەنىيىتى بارلىققا كەلمىدى؟

(ئوبزور) ئەركىن ئەمەت ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا ھازىر ئەدەبىيات تارىخىدا ئاز كۆرۈلىدىغان ھەممە ئېقىملار بەس – بەستە سايراش ۋەزىيىتى بارلىققا كېلىپ مىسلى كۆرۈلمىگەن گۈللىنىش مەنزىرىسى شەك ...

ئـانـا

ئـانـا

ئانا … قۇياش مۆككەن سېنىڭ قوينىڭغا، جەننەت نېمە تەبەسسۇمىڭغا. بىر بۈگۈننى ئەتىگە ئۇلاپ، چۆگىلەپ بارار، يادرو قىپ دۇنيا. ئانا سەن كەتتىڭ، مېنى چەكسىز ئۈكۈنىش، پۇشايمانغا دوست قىلىپ ...

You Are Here: Home » تارىختىن تامچە (Page 37)

شاھ مىجىت: قومۇل ۋاڭلىرىنى بىلەمسىز؟

قومۇلدا ئۆتكەن مۇھەممەت شاھى غازىبەگدىن بىشىر ۋاڭغىچە: باغداشتا « ئەبجەد(ابجد) ئىلمىي ھەققىدە قىسقىچە» دېگەن يازمامنىڭ ئاخىرىسىدا « چاغاتاي خانلىقى دەۋرىدىكى ئۇيغۇرلار» دېگەن يازمامنى قومۇل ۋاڭى ئەبەيدۇللا تارخان بەگ (1700 –يىلى) گىچە يازغان ئىدىم. بۇ يازمام ئەبەيدۇللا تارخان بەگدىن  بىشىر ۋاڭغىچە   (1949-يىلىغىچە) بولغان دەۋر ۋە ۋاڭلىق ھەم نەسەبلىرى تونۇشتۇرۇلدى. ئەۋەلقى ۋە بۇ يازمام بىرلەشكەندەقومۇل ۋاڭلى ...

Read more

چىنگىزخان مۇڭغۇل ئىمپىريىسىنىڭ پارچىلىنىشى

ئەندەربەگ     چىنگىزخان مىلادى 1224ــ يىلى جالالىدىن مۇھەممەد خارەزىمشاھ  بىلەن  بولغان ھىند دەرياسى ئۇرۇشىدىن قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ، ئاساسەن ئۆزىگە قارايدىغان كەڭ زېمىننى قانداق  باشقۇرۇش ، ئۇرۇشقا زور تۆھپە قوشقان ئوغۇللىرىنى قانداق ئورۇنلاشتۇرۇش ، شۇنداقلا جۇڭگۇ ئوتتۇرا تۈزلەڭلىكىنى قانداق قولغا كەلتۈرۈشنىڭ غېمىدە بولدى .ئۇ ئالدى بىلەن ئويغۇر يېزىقىدا يېزىلغان بىر  «ئۇلۇغ جاسا » (ئاساسىي قانۇن )تۈزۈپ چ ...

Read more

ئەبۇ ئەلى ئىبىن سىنا: بەدەن چېنىقتۇرۇش ھەققىدە

بەدەن چېنىقتۇرۇش توغرىسىدا ئومۇمىي سۆز ساقلىقنى ساقلاشنىڭ مۇھىم تەدبىرلىرى بەدەن چېنىقتۇرۇش، ئوزۇقلىنىش، ئۇخلاش بولغاچقا بەدەن چېنىقتۇرۇشنى دەسلەپتە سۆزلەشكە تېگىشلىك بولدى. دەيمىزكى، بەدەن چېنىقتۇرۇش ئارقىمۇئارقا چوڭ نەپەسلىنىشكە تېگىشلىك بولىدىغان ئىختىيارىي ھەرىكەتتۇر. ئۆز ۋاقتىدا نورمال بەدەن چېنىقتۇرغان كىشىنىڭ باشقا تەدبىرلەر مۇۋاپىق، توغرا بولغان ئەھۋال ئاستىدا ماددىي كېسەللىكلەر ۋە ئۇنىڭغا ئەگىشىپ پ ...

Read more

ئىسكەندەر زۇلقەرنەيننىڭ ۋاپاتى

تۈركچىدىن تەرجىمە قىلغۇچى: سۇلتان، (ئابدۇرەھمان شەرقىي) ئىسكەندەرنىڭ ئۆلۈم ئازابىدىن تال چىۋىقتەك تولغانغانلىقى ۋە ئۆزىگە ھازا تۇتماسلىق ھەققىدە، ئانىسىغا خەت يازغانلىقى. ئۇنىڭدىن كېيىن تەقدىر ئىسكەندەرنىڭ ھاياتلىق خېتىنى ئېلىپ، كۆزلىرىگە سۈرتكەنلىكى. خالايىق ئىسكەندەرنىڭ جىنازىسىنى كۆتۈرۈپ، ئىسكەندىرىيەگە كەلتۈرگەنلىكى. ئانىسى خەتنى تاپشۇرىۋېلىپ، جىنازا ئالدىغا چىققىنىدا، ئوغلىنىڭ خۇددى بوۋاقلىق مەزگىلىدە ...

Read more

مۇڭغۇلىيەدىن ۋەتىنىگە قايتقان ئۇيغۇرلار 

  ئابدۇراخمان ئەبەي         موڭغۇلىيە جۇمھۇرىيىتى ئۇيغۇرلار ياشىغان قەدىمىي ئەللەرنىڭ بىرى. مىلادىيە 9 ـ ئەسىردە ئۇرخۇن ـ يېنسەي دەرياسى بويىدىكى ئۇيغۇر  قەبىلىسىنىڭ ئاساىي قىسىمى غەربىي جەنۇبقا ـ ھازىرقى شىنجاڭدىكى قېرىنداشلىرىنىڭ يېنىغا ئاخىرقى قېتىم كۆچكەندىن كېيىن موڭغۇل دالاسىدا قالغان بىر قىسىم ئۇيغۇر دەسلەپتە موڭغۇل ـ شىرۋى قەبىلىسىگە، كېيىن موڭغۇللارنىڭ كەيرەي قەبىلىسى ۋە تۈركىي تىلدا سۆزلىشىدىغان ن ...

Read more

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

Scroll to top