پەرغانە ۋادىسىدىكى يوقىلىپ كەتكەن خەلق-ئۇيغۇرلار يوللىغۇچى: ئاكادېمىيە ۋاقتى: ئىيۇل 19, 2012 ئورنى: مىللىي مەۋجۇتلۇق Tweet Share Comments (3) ئۆمەرجان 2013- يىل 7- ئىيۇل سائەت 16:02 بىر قېتىم ئوقۇپ چىقتىم،ماقالە تەپسىلى چىقىپتۇ،ئەمگىكىڭىزگە رەھمەت،شۇ ۋاقىتتىكى تارىخى بىلىمدىن ئاز تولا خەۋەردار بولۇپ قالدىم،ئەمما ئاشۇ مىللى كىملىكنى يوق قىلىشقا مەجبۇرلاش ئىشى زادى رۇس ھۆكۈمىتىنىڭ شۈيقەستىمىدۇ ياكى ئۆزبەك،قىرغىز قېرىنداشلارنىڭ سىياسى پىلانىمىدۇ؟چۈنكى ۋەتەندىكى قېرىنداشلاردا مۇشۇ توغرىسىدا ئۆزبەكىسستان ،قىزغىزرىستاندىكى ئاغرىنىش،زىددىيەتلەر باردەك. ئابدىۋەلى 2013- يىل 11- يانۋار سائەت 17:45 رەخمەت ئورخۇن0996 2013- يىل 1- يانۋار سائەت 17:56 بۇماقالىنى تولۇق ئوقۇپ چىقتىم،ھەم تولىمۇ مەمنۇن بولدۇم،مۇئەللىپنىڭ كۆپ ماتىريال كۆرگەنلىكى كۆرنۈپلا تۇرىدۇ، تاترتقان جاپا يىڭىز بىكار قالمۇسۇن،بەركەتلىك قۇللىرىڭىزغا دەرت كەلمىسۇن ! بۈگۈنكى كۈندە بىزنىڭمۇ بېشىمىزغا كېلىۋاتقان مائارىپ مەسىلىسى ئەينى ۋاقىتلاردىكى ئوتتۇرا ئاسىيادىكى مەسلىگە بىر ئاز ئوخشايدۇ،مىللى مارىپ مىللى كىملىكنىڭ مەسئولى ئەلۋەتتە. مارىپى يوقالسا باشقىسى دىگەن بىردەمچىلىك ئىش.چۈنكى تىلىڭ قانداق بولسا دىلىڭ شۇنداق بولىدۇ دىگەن گەپ بار،مائارىپسىز مىللەت ئۇزۇنغا بارمايدۇ، مىللى مائارىپ مىللى ئاڭنى شەكىللەندۈرىدۇ، ئۇنىڭ رولى ئىنتايىن چوڭ. بىر مىللەتنىڭ مارىپىغا باشقا بىر مىللەت ياردەم قىلالمايدۇ،پەقەت ئۆزى تىرشىپ ئۆزگەرتىش كېرەك،بولمىسا ئۇ مىللەتنىڭ تەقدىرىدىن سۆز ئېچىش مۆمكىن ئەمەس . ھازىر بىزنىڭ مارىپىمىز يەنە بىر قېتىملىق سىناققا دۈچ كېلىۋاتىدۇ، قۇش تىل مارىپى، مىللىيلارنىڭ خەن مەكتەپىرىدە ئوقۇشى دىگەن ئىشلار بىزنى ھازرقى ئوتتۇرا جۇمھۇريەتلىرىدىكى ياشلارنىڭ ئۆز مىللى مارىپى ۋە مىللى تىلىدىن، روسلىشىشقا قاراپ ماڭغىنىدەكلا ئىش،بۇ بىر خەتەرلىك ئەھۋال، يەنە مۇشۇنداق بولىۋەرسە ئاقىۋەت ھەممىسى يوق بولىدۇ، ئەينى يىللىرى سوۋىت تۈركىستانىدا يۈز بەرگەن ۋەقەلەر، بىزنىڭ رايۇنىمىزدا يەنە بىر قېتىم تەكرارلىنىدۇ،بىزنىڭ باللىرمىزمۇ خەنچە مەكتەپلەرگە كىرىپ جەمىياتكە چىقىپ شۇلارنىڭ جۈمىلقىسىدىن بولۇپ چىقىدۇ، ئارىدىن بىر مەزگىل ئۇتكەندىن كىيىن ئۇلار بىزنىڭ ئەقداتلىرىمىزنى چەتئەللىك كۆچمەن، تىرورچى، تاجاۋۇزچى، دەپ تونۇيدۇ. ھەتتا مەخمۇت قەشقىرى ،يۈسۈپ خاس ھاجىپ، فارابى ….قاتارلىق بوۋىللىرىمىزنى ئىلىم تەھسىل قىلغىلى كەلگەن چەتئەللىك دەپ قارايدۇ،ھەتتاكى تونىماسلىقىمۇ مۆمكىن.شۇڭا بىزمۇ پەرزەنتىمىزنى مىللىي مارىپتىكى مەكتەپلەردە ئوقۇتساق،ئۇلارغا ئۇيغۇرلارنىڭ تارىخى،يۈز بەرگەن ۋەقەلەر ھەم ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي ئۆرىپ-ئادەتلىرى توغۇرسىدا ھەم ئاز تولا ئىسلام توغۇرسىدا بىلىم ئۈگىتىشىمىز كېرەك بولمىسا يېڭى بىر قەۋىمنى تەربىيىلەپ چىققان بولىمىز،ئۆتۈپ كەتكەن ئۇ تارىخ بىزنىڭ ياكى ئەۋلاتلىرىمىزنىڭ بېشىغا قايتا كەلمىسۇن. بىز ناخشا -ئۇسۇل بىلەن ئەمەس بىلىم مارىپ،پەن تېخنىكا بىلەن ئۆزىمىزنى قوراللاندۇرۇپ مەۋقۇتلىقىمىز ھەم كىيىنكى تەرەقىياتىمىز ئۈچۈن كۆپىرەك كۈچ چىقىرىشىمىز كېرەك.
ئۆمەرجان
بىر قېتىم ئوقۇپ چىقتىم،ماقالە تەپسىلى چىقىپتۇ،ئەمگىكىڭىزگە رەھمەت،شۇ ۋاقىتتىكى تارىخى بىلىمدىن ئاز تولا خەۋەردار بولۇپ قالدىم،ئەمما ئاشۇ مىللى كىملىكنى يوق قىلىشقا مەجبۇرلاش ئىشى زادى رۇس ھۆكۈمىتىنىڭ شۈيقەستىمىدۇ ياكى ئۆزبەك،قىرغىز قېرىنداشلارنىڭ سىياسى پىلانىمىدۇ؟چۈنكى ۋەتەندىكى قېرىنداشلاردا مۇشۇ توغرىسىدا ئۆزبەكىسستان ،قىزغىزرىستاندىكى ئاغرىنىش،زىددىيەتلەر باردەك.
ئابدىۋەلى
رەخمەت
ئورخۇن0996
بۇماقالىنى تولۇق ئوقۇپ چىقتىم،ھەم تولىمۇ مەمنۇن بولدۇم،مۇئەللىپنىڭ كۆپ ماتىريال كۆرگەنلىكى كۆرنۈپلا تۇرىدۇ، تاترتقان جاپا يىڭىز بىكار قالمۇسۇن،بەركەتلىك قۇللىرىڭىزغا دەرت كەلمىسۇن ! بۈگۈنكى كۈندە بىزنىڭمۇ بېشىمىزغا كېلىۋاتقان مائارىپ مەسىلىسى ئەينى ۋاقىتلاردىكى ئوتتۇرا ئاسىيادىكى مەسلىگە بىر ئاز ئوخشايدۇ،مىللى مارىپ مىللى كىملىكنىڭ مەسئولى ئەلۋەتتە. مارىپى يوقالسا باشقىسى دىگەن بىردەمچىلىك ئىش.چۈنكى تىلىڭ قانداق بولسا دىلىڭ شۇنداق بولىدۇ دىگەن گەپ بار،مائارىپسىز مىللەت ئۇزۇنغا بارمايدۇ، مىللى مائارىپ مىللى ئاڭنى شەكىللەندۈرىدۇ، ئۇنىڭ رولى ئىنتايىن چوڭ. بىر مىللەتنىڭ مارىپىغا باشقا بىر مىللەت ياردەم قىلالمايدۇ،پەقەت ئۆزى تىرشىپ ئۆزگەرتىش كېرەك،بولمىسا ئۇ مىللەتنىڭ تەقدىرىدىن سۆز ئېچىش مۆمكىن ئەمەس . ھازىر بىزنىڭ مارىپىمىز يەنە بىر قېتىملىق سىناققا دۈچ كېلىۋاتىدۇ، قۇش تىل مارىپى، مىللىيلارنىڭ خەن مەكتەپىرىدە ئوقۇشى دىگەن ئىشلار بىزنى ھازرقى ئوتتۇرا جۇمھۇريەتلىرىدىكى ياشلارنىڭ ئۆز مىللى مارىپى ۋە مىللى تىلىدىن، روسلىشىشقا قاراپ ماڭغىنىدەكلا ئىش،بۇ بىر خەتەرلىك ئەھۋال، يەنە مۇشۇنداق بولىۋەرسە ئاقىۋەت ھەممىسى يوق بولىدۇ، ئەينى يىللىرى سوۋىت تۈركىستانىدا يۈز بەرگەن ۋەقەلەر، بىزنىڭ رايۇنىمىزدا يەنە بىر قېتىم تەكرارلىنىدۇ،بىزنىڭ باللىرمىزمۇ خەنچە مەكتەپلەرگە كىرىپ جەمىياتكە چىقىپ شۇلارنىڭ جۈمىلقىسىدىن بولۇپ چىقىدۇ، ئارىدىن بىر مەزگىل ئۇتكەندىن كىيىن ئۇلار بىزنىڭ ئەقداتلىرىمىزنى چەتئەللىك كۆچمەن، تىرورچى، تاجاۋۇزچى، دەپ تونۇيدۇ. ھەتتا مەخمۇت قەشقىرى ،يۈسۈپ خاس ھاجىپ، فارابى ….قاتارلىق بوۋىللىرىمىزنى ئىلىم تەھسىل قىلغىلى كەلگەن چەتئەللىك دەپ قارايدۇ،ھەتتاكى تونىماسلىقىمۇ مۆمكىن.شۇڭا بىزمۇ پەرزەنتىمىزنى مىللىي مارىپتىكى مەكتەپلەردە ئوقۇتساق،ئۇلارغا ئۇيغۇرلارنىڭ تارىخى،يۈز بەرگەن ۋەقەلەر ھەم ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي ئۆرىپ-ئادەتلىرى توغۇرسىدا ھەم ئاز تولا ئىسلام توغۇرسىدا بىلىم ئۈگىتىشىمىز كېرەك بولمىسا يېڭى بىر قەۋىمنى تەربىيىلەپ چىققان بولىمىز،ئۆتۈپ كەتكەن ئۇ تارىخ بىزنىڭ ياكى ئەۋلاتلىرىمىزنىڭ بېشىغا قايتا كەلمىسۇن. بىز ناخشا -ئۇسۇل بىلەن ئەمەس بىلىم مارىپ،پەن تېخنىكا بىلەن ئۆزىمىزنى قوراللاندۇرۇپ مەۋقۇتلىقىمىز ھەم كىيىنكى تەرەقىياتىمىز ئۈچۈن كۆپىرەك كۈچ چىقىرىشىمىز كېرەك.