• 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئومۇمى » تىلشۇناس: “مەسنەۋى”دىن دۇردانىلەر – 7

تىلشۇناس: “مەسنەۋى”دىن دۇردانىلەر – 7

ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.

تەرجىمە: ھەبىبۇللا ئابلىمىت

ئۇپۇقنى نۇر قاپلىدى، قەندىل سەۋەبتىن،
قەيەردە ھەق دوستى ئەي دوست، بىل سەۋەبتىن.
بارىدىغان يەر ئاخىرى رابب-ئۈل ئالەمدۇر،
قۇل تارتىدۇ مىڭبىر بالا، تىل سەۋەبىدىن.

تىلنىڭ گرامماتىكىلىرىنى ناھايىتى ياخشى بىلىدىغان بىر تىلشۇناس ئالىم كېمىگە چىقىپتۇ. بۇ تەكەببۇر تىلشۇناس ئۆزىنى ناھايىتى قابىلىيەتلىك دەپ ئويلايدىكەن، مۇشۇ سەۋەبتىن باشقا كىشىلەرنى ياراتمايدىكەن. كېمە چەكسىز دېڭىزدا كېتىۋاتقاندا، تىلشۇناس كېمىچىنى مەنسىتمىگەن بىر قىياپەتتە :
“ھەي كېمىچى، سەن گرامماتىكىنى بىلەمسەن؟ ” دەپ سوراپتۇ.
كېمىچى:” ياق بىلمەيمەن، ھېچ ئوقۇمىدىم.” دەپتۇ.
تىلچى:”ئىسىت، ئۆمرۈمنىڭ يېرىمى بىكار ئۆتۈپ كېتىپتۇ” دەپتۇ.
بۇ سۆزنى ئاڭلاپ كېمىچى خاپا بوپتۇ، تېرىكىپتۇ. ئەمما، ئاچچىقىنى ئىچىگە يۇتۇپ، ھېچ گەپ قىلماپتۇ.
تۇيۇقسىزلا بوران چىقىپ، دېڭىز سۇلىرى دولقۇنلاشقا باشلاپتۇ – دە، كېمە خەتەر ئىچىدە قاپتۇ.
كېمىچى ئۇ تىلچىغا ۋارقىراپ:”سۇ ئۈزۈشنى بىلەمسىز؟” دەپ سوراپتۇ.
تىلچى قورققىنىدىن تىترەپ تۇرۇپ:”ئەي يىگىت، بىلمەيمەن!” دەپتۇ.
كېمىچى مۇنداق دەپتۇ: “ئەي تىلشۇناس ئالىم، ئۇنداقتا سېنىڭ پۈتۈن ئۆمرۈڭ بىكار ئۆتۈپ كېتىپتۇ!. بىرئازدىن كېيىن كېمە چۆكىدۇ، سېنىڭ ئۇ بىلىملىرىنىڭ ھېچ بىرى كارغا كەلمەيدۇ” دەپتۇ.
تىلچىنىڭ ھېكايىسى سىزگە يوق بولماسلىقنىڭ تىلىنى ئاڭلىتىش ئۈچۈن بىر دەرستۇر.
ھېكمەتلەر:
تەكەببۇرلۇق قىلىپ، باشقىلارنى مەنسىتمىگەنلەر، بۇ دۇنيانىڭ ئۆتكۈنچى ئىكەنلىكىنى بىلمىسە، نېمە پايدا!
ئەي ئوغۇل! بۇ يەردە سۆزنىڭ گرامماتىكىلىرى ئەسقاتمايدۇ، يوق بولماسلىق توغرىسىدىكى بىلىم لازىم.
ئۇنى بىلسەڭ سۇدىن ھېچ قورقمايسەن.
دېڭىز ئۆلۈكنى بېشىدا كۆتۈرىدۇ، تىرىكنىڭ قۇتۇلۇشى زوردۇر.
سەن ئىنسانىيەتكە خىزمەت قىلىش نۇقتىسىدىن ئۆلۇكتەكسەن؛ ئۇنىڭ ئۈچۈن سىرلار دېڭىزىنىڭ باش ئۈستىدە ئولتۇرىسەن.
ئەي كىبىرلىكتىن خەلقنى “ئېشەك” دېگەن! ئەمدى سەن مۇز ئۈستىدە قالغان ئېشەكتەك بولدۇڭ.
زاماندىكى ئەڭ داڭلىق ئالىم بولساڭمۇ، شۇنى بىلگىنكى ئالەمنىڭ زامانى يوق.
كۆڭۈل ئىگىلىرىنىڭ ئىلىملىرى پايدىلىق بولدى.
بەدەن ئەھلىگە ئىلىملەر يۈك بولدى.
ئىلىم، كۆڭۈلدىن بولسا ئۇ ئىگىسىگە دوست بولىدۇ.
تەننىڭ زەھەردىن بولسا بىر يۈك بولىدۇ.
تەڭرى:”ئۇلار كىتاب يۈدۈۋالغان ئېشەككە ئوخشايدۇ” دېدى.
سەندە ھەقنىڭ ئىلمى بولمىسا، ھەممىسى ساڭا يۈكتۇر.
بىۋاسىتە بىلىم بولمىسا، ئۇ كېلىنىنى ياساش ئۈچۈن سۈرگەن گىرىمدەك ئەبەدى بولمايدۇ.
ھەقنىڭ يۈكىنى يۈكلىسەڭ، ئۇ يۈك ساڭا ياخشىلىق ئەكېلىدۇ.
مال-دۇنيانى دەپ بىلىم ئىگەللىمە.

ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش