نەزىرە مۇھەممەد سالىھ يار ئەسلى مەنىسىدە دوست، ھەمراھ مەنىسىدىكى پارىسچە سۆز بۇلۇپ، ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا «قاسىنچىغ»، «ئۆزكىيە»، «ئەش» شەكىللىرىدە ئۇچرايدۇ. ئەمەلىي پاكىت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا يار ئوبرازى كەمدىن-كەم ئۇچرايدۇ. ئۇيغۇر كىلاسسىك ئەدەبىياتىنىڭ باشلىنىش نۇقتىسى ھېسابلانغان ئەڭ قەدىمكى ئەپسانە، رىۋايەت، قوشاقلاردىن تاكى 10-ئەسىرنىڭ ئالد ...

«مۇئەللىم» قەلىمىدىن دەۋرىمىز ئىلىم-مەرىپەت ساھەلىرىگە، شۇنداقلا پەن-مەدەنىيەت سەھنىلىرىگە دادىل قەدەم تاشلىغان چاغلىرىمىزدا، ئاتالغۇ ۋە ئاتاقلار ۋادىسىدىن كېسىپ ئۆتۈشىمىزگە توغرا كېلىدۇ. بۇ ۋادى بەزىلەرگە يورۇقلۇق بېغىشلىسا، بەزىلەرگە قايمۇقۇش، گاڭگىراش بەخش ئېتىدۇ. زىيالىي ۋە زىيالىيلىق ئاتالغۇلىرى ئەنە شۇ ۋادىنىڭ قايناملىرىدىن بىرى. ئويلاپ باقسام، زىيالىي دېگەن بۇ ئۇقۇمنىڭ ئارقا كۆرۈنىشى ھەققىدە بىر قەدە ...

ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻴﻪﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ 18- 19- ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭ ﻣﯩﺴﻠﯩﺴﯩﺰ ﭘﺎﺟﯩﺌﻪﻟﯩﻚ ﺩﻩﯞﺭ ﮬﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﭼﯘﻧﻜﻰ ﺑﯘ ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭﺩﻩ ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻴﻪﺕ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﯞﻯ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﯨﻴﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﯘﺭﻙ ﺋﻮﺳﻤﺎﻥ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﯨﻴﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯘﺭﻙ ﻣﻮﻏﯘﻝ ﺋﯩﻤﭙﺮﯨﻴﯩﺴﻰ ﻛﯘﻧﺴﯧﺮﻯ ﺋﺎﺟﯩﺰﻟﯩﺸﯩﭗ، ﻗﻪﺩﻩﻣﻤﯘ- ﻗﻪﺩﻩﻡ ﮬﺎﻻﻛﻪﺗﻜﻪ ﻳﯘﺯﻟﻪﻧﮕﻪﻥ ﮬﻪﻡ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﮬﯩﺴﺎﺑﺘﺎ ﻳﻮﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻣﺎﯞﻩﺭﺍﺋﯘﻧﻨﻪﮬﺮ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻓﻐﺎﻧﯩﺴﺘﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﯩﺮﺍﻥ ﺋﯩﮕﯩﺰﻟﯩﻜﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﺷﺸﺎﻕ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺧﺎﻧﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﮬﺎﻟﯩﻤﯘ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﻗﯩﺴﻤﻪﺗﻜﻪ ﻣﯘﭘﺘﯩﻼ ﺑﻮﻟﻐﺎ ...

ئىسلاھات ئىنسانىيەت تارىخدىكى يورۇق تېما. ئىسلاھات-ياخشىلاش، تۈزىتىش، ئۆزگەرتىش دىمەكتۇر. يەنى، ۋاقتى ئۆتكەن كونا تۈزۈم، كونا مەدەنىيەت ۋە كونا ئىدىيەلەرنى زامانغا لايىقلاشتۇرۇپ، تۈزىتىپ، گاھىلىرىنى ئۆزگەرتىپ ھاياتى كۈچكە باي يىڭى تۈزۇم، يىڭى مەدەنىيەت ۋە يىڭى ئىدىيەنى يارىتىش ياكى ئومۇملاشتۇرۇشىنى كۆرسىتىدۇ. ئىسلاھات شەكىل كۆپ خىل، ئۈنۈمى پەرقىلىق بولسىمۇ بىراق ئورتاقىلىقى شۇكى، بارلىق ئىسلاھات ئىنتايىن مۈ ...

تەرجىمە: ھەبىبۇللا ئابلىمىت سۆيگۇنۇم جانىمسەن مۇھەببىتىم يانا، بىر قەدەمچىلىك تۇپراق بوپتىمەن ساڭا. مەزھەبىم ئاشىق، سەندىن كۆردۇم ئالەمنى، سەنسەن ئەلبەت جان كۆزۇم بىر ماڭا قارغىنا ! بىرسى مۇھەببىتىنىڭ ئىشىكىنى چەكىپتۇ، مۇھەببىتى: "ئىشىكتىكى كىم؟ جاۋاپ بەر" دەپتۇ. "مەن" دەپ جاۋاپ بېرىپتۇ.  "مەن" دېگەن سۆزنى ئاڭلىغان مۇھەببىتى مۇنداق دەپتۇ: "ماڭ كەت!  ھازىر ۋاختى ئەمەس. بۇ يەرگە پىشقان كۆڭۇل كېرەك، خام ئەمەس. ...