• 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
شېئىرىيەت ھەققىدە پاراڭ

شېئىرىيەت ھەققىدە پاراڭ

ئابدۇللا تۇردى شېئىرنىڭ ئۈچ ئامىلى رىۋايەتلەردىكى ئادەم ئاتا يارىتىلغاندىن كېيىن ئىبلىسنىڭ جەننەتتىن قوغلىنىشى، ئادەم ئاتا بىلەن ھەۋۋا ئانىنىنىڭ يەر يۈزىدە پەيدا بولۇشى شېئىرىيەتنى ...

خارىزىمى ۋە ئىبنى كامال هەققىدە

خارىزىمى ۋە ئىبنى كامال هەققىدە

خارىزىمى دۇنيا ئىلىم ـ پەن تارىخىدا نام چىقارغان بولۇپ، ئۇ 9 ـ ئەسىردە خۇراساننىڭ خارىزىم شەھىرىدە دۇنياغا كەلگەن كاتتا ئالىملىرىمىزنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ. ئۇنىڭ 802 ـ يىلى تۇغۇلغانل ...

غەرب باھارى

غەرب باھارى

سەلىم ساۋاش گەنچ تەرجىمىدە: ئابدۇلئەزىز ئاقھۇن دۇنيانىڭ ئوخشاش بولمىغان جايلىرى قىيىن كۈنلەرنى باشتىن كەچۈرمەكتە. ئەرەب دۆلەتلىرى كېچىككەن سىياسىي تاڭلىرىنىڭ تەمىنى تېتىش ئۈچۈن كوچ ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -13

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -13

«دەدە قورقۇت» داستانىنىڭ داۋامى…. دەسلەپتە درەستەن، ئارقىدىن ۋاتىكاندا ئىككى نۇسخىسى تېپىلغان دەدە قورقۇت ھېكايىلىرىنىڭ زامانىمىزدىكى ئىزلىرىنى ئېغىز ئەدەبىياتى مەنبەلىرىدە ئۇچرىتى ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -12

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -12

«دەدە قورقۇت» داستانى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات… «دەدە قورقۇت» نى ئەدەبىي ئەسەرلەرنىڭ گۈلتاجى دەپ قوبۇل قىلىش لازىم. چۈنكى دەدە قورقۇت كىتابى، كوللېكتىپ ئىجادىيەتنىڭ يۈكسەك پەللىسىنى ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -11

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -11

«باتتال غازى» داستانى ھەققىىدە قىسقىچە مەلۇمات…. - ئەسىردىن ئېتىبارەن تۈرك ئەدەبىياتىدىن ئورۇن ئالغان، شۇنداقلا يازما ۋە ئېغىزاكى شەكىلدە زامانىمىزغا قەدەر داۋاملىشىپ كەلگەن سەييىد ...

شامالباغدىن ئۇچقان مۇراد قۇشى (چاتما ئەدەبىي خاتىرە)

شامالباغدىن ئۇچقان مۇراد قۇشى (چاتما ئەدەبىي خاتىرە)

ئالتىنجى باب شامالباغدا دىھقان بولغان شۇ يىللار ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي مەكتەپ-پەكتەپ دەگەنلەر تاقالغاچقا، ئەمگەك قىلدۇق يەزادا دىھقان بولۇپ. نۇرغۇنلار ئۆي ئوچاقلىق بولۇپ كەتتى، ئا ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -06

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -06

قىرغىز خەلقىنىڭ مەشھۇر داستانى ماناس ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات… ‹ماناس داستانى› بۇ داستاندا قىرغىز تۈركلىرىنىڭ تارىخى، ئۆرپ – ئادەتلىرى، مەدەنىيىتى، تەپەككۇر ئۇسۇلى ۋە كۈندىلىك تۇرمۇ ...

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -05

تۈرك دۇنياسى ئورتاق ئەدەبىياتى -05

بوزقۇرت، ئەرگىنەقۇن، تۈرىلىش ۋە كۆچ – كۆچ داستانلىرى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات. بوزقۇرت (كۆك بۆرە) داستانى، كۆكتۈركلەرنىڭ بىر كۆك بۆرىدىن تۆرەلگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. بوزقۇرت داستانل ...

ئەدەبىي تەرجىمە ۋە تەربىيىلىنىش

ئەدەبىي تەرجىمە ۋە تەربىيىلىنىش

رۇقىيە غەنىزات تەرجىمە بولسا ئالاقىلىشىش ئىلمى بولۇش سۈپىتى بىلەن دۆلەتلەر ۋە مىللەتلەر ئارا ئىلىم – پەن، مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش رولىنى ئوينايدۇ. ئەدەبىي تەرجىمە تېخىمۇ شۇنداق، ئەدە ...

ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! – ئېلىخان تۆرە سۆزلىگەن نۇتۇق

ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! – ئېلىخان تۆرە سۆزلىگەن نۇتۇق

ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! - ئېلىخان تۆرە سۆزلىگەن نۇتۇق شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھۆكۈمىتىنىڭ رەئىسى ئېلىخان تۆرەم جانابى ئالىيلىرىنىڭ سۆزلىگەن نۇتۇقى 1945-يىلى ماي.  (ھىجرىي ...

You Are Here: Home » تارىختىن تامچە (Page 13)

ئۇنتۇلماس «يەتتە قىزلىرىم» روھى

مەشھۇر ئۇچتۇرپان قوزغىلىڭىغا 255 يىل! نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ۋەتىنىدىكى قەشقەر (كاشىغەر)، ياركەنت، خوتەن،كۇچار، تۇرفان، غۇلجا ۋە باشقا شەھەرلىرى مەركىزىي ئاسىيانىڭ قەدىمى مەدەنىيەت، سودا-ئىقتىساد شۇنىڭدەك شەھەرچىلىك مەدەنىيەتلىرى تەرەققى قىلىپ، يىپەك يولىدىكى شانلىق مەدەنىيەت ئوچاقلىرىغا ئايلانغان بولسا، بۇ شەھەرلەر ئوخشاشلا تاجاۋۇزچىلىق، مۇستەملىكىچلىككە قارشى كۈرەش قىلىپ، ت ...

Read more

1946-يىلى ئېچىلغان خەلق ۋەكىللەر قۇرۇلتىيى ۋە شەرقىي تۈركىستان

ئەخمەتجان قاسىمى ئەپەندى جىياڭ جېشى بىلەن كۆرۈشمەكتە. 1946-يىلى 28-دېكابىر، نەنجىڭ تاران ئۇيغۇر   2005-يىلى 7-ئىيۇن تەيۋەن پرېزىدېنتى چىن شۈيبىيەننىڭ بۇيرۇقى بىلەن گومىنداڭ ھۆكۈمىتى خىتاي چوڭ قۇرۇقلۇقىنى تارتقۇزۇپ قويۇپ تەيۋەنگە قېچىپ كەلگەندىن كېيىنمۇ سىموۋۇللۇق مەنىدە ئېچىپ كەلگەن «خەلق ۋەكىللەر قۇرۇلتىيى» يەنى «گومىنداخۈي» (国民大会) فونكىسىيەسىدىن توختىتىلدى (停止运作). مىللەتچى خىتاي يەنى گومىنداڭ تەرىپىد ...

Read more

ھۆرلۈكتىن ئىستىلاغىچە تارىخقا بىر نەزەر

ئاپتورى: ئۆگدۈلمىش تىمۇرىيلار ئىمپېرىيىسى يىمىرىلگەندىن كېيىن، بىر پۈتۈن تۈركىستاننىڭ قايتىدىن بىر سىياسىي ھاكىمىيەت ئاستىغا كىرىشى مۇمكىن بولمىدى. بابۇر شاھ ۋە سەئىد خانلار بۇنىڭغا تىرىشىپ باققان بولسىمۇ ماۋەرا ئۇننەھىردە شەيبانىلەرگە قارشى ئۈستۈنلۈكنى ساقلىيالمىدى، بۇخارا خانلىقىنىڭ ئەسكەرلىرى كاشغەرنى ئىگىلىگەن بولسىمۇ، ياركەنت سېپىلى ئەتراپىدا ئېغىر مەغلۇبىيەتكە ئۇچراپ قېچىشقا مەجبۇر بولدى. ياركەنت خانل ...

Read more

ئۇيغۇرلار كىمدۇر ۋە شەرقىي تۈركىستان قەيەردۇر؟

ئاپتورى: ئۆگدۈلمىش كۈنىمىزدە ئۇيغۇر دەپ ئاتالغان بۇ مىللەت تۈركچە سۆزلەيدىغان خەلق بولۇپ، جۇغراپىيەۋى جەھەتتىن ئاسيا قىتئەسىنڭ مەركەزىدە يەر ئالغان، كۈنىمىزدە خىتتاي ئىشغالىيەتى ئاستىداكى شەرقىيي تۈركىستاننىىڭ ئەڭ ئاساسلىق ئاھالەسىدۇر. خىتتايلار شەرقىيي تۈركىستاننى شىنجاڭ دەپ ئاتايدۇر. شىنجاڭ دەگەنلىك خىتتايچەدە« يەڭىدىن ئىشغال قىلىنغان زەمىن» دەگەن مەنانى بىلدۈرەدۇر. ئۇيغۇرلار ئوتتۇرا ئاسىيادا(توغرىسى تۈرك ...

Read more

شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنى زىيارەت قىلغان تۇنجى ئامېرىكا مۇخبىرى – باربارا ستېفېنس

دوكتور ئەسەت سۇلايمان قارا قىشتا ئۈرۈمچىگە كەلگەن ئامېرىكالىق مۇخبىر قىز ئامېرىكا «تۇرمۇش» ژۇرنىلىنىڭ مۇخبىرى (Barbara Stephens) باربارا ستېفېنس 1946-يىلى 11-ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرىدا چوڭچىڭدىن كۇزۇپلۇق دالا ماشىنىسى بىلەن ئۈرۈمچىگە قاراپ يولغا چىقىدۇ. دەل مۇشۇ كۈنلەردە ئۈرۈمچىدىكى ئامېرىكا كونسۇلخانىسىغا باش كونسۇللۇققا تەيىنلەنگەن جون خول پاكىستون (John H. Paxton) خانىمى ۋىنكو پاكىستون (Vinco Paxton) بىلەن بىر ...

Read more

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

Scroll to top