مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

نۇرىددىن ئىزباسار ئۇيغۇر ئىسمى، ئورخۇن-يېنىسەي يېزىقىدا يېزىلغان مەڭگۈ تاشلاراد 10 يەردە ئۇچىرايدۇ. بۇلاردىن شىنە ئۇسۇ مەڭگۈ تېشىنىڭ شىمالى يۈزىنىڭ 3-قۇرىدا ئون ئۇيغۇر، بىلگە قاغان ...

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

نۇرىددىن ئىزباسار 1759-يىلى پۈتۈن قارشىلىق ھەرىكەتلىرى مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن،مانجۇ خاندانلىقى شەرقى تۈركىستاننىڭ تامامىغا ھاكىم بولۇپ قىپچاق قەبىلىلىرى ئۈستىدىمۇ بەلگىلىك بېسىم قۇ ...

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

رۇقىيە تۇردۇش بىز داۋاملىق «مۇجاھىرەتتىكى ئۇيغۇرلار قانداق قىلىپ كۈچلىنەلەيمىز؟ مۇستەقىللىقىمىزنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىشىمىز كېرەك؟ ھۆرلۈك ھەرىكىتىنى قايسى سىستېمىدا ...

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ئاماننىساخان مەھمۇد نەفىسىي (1568-1534-يىللار) ئۇيغۇر مۇقاملارى ئۇستادى، ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامى تەكىستلەرىنىڭ رەتلەگۈچىسى، "ئەخلاقى جەمىي ...

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى قۇرۇلغىنىغا 2 يىل بولغان بۈگۈنكى كۈندە نىزامنامىگە ئاساسەن، ئاكادېمىيەنىڭ ھەيئەت ئەزالىرى ۋىدىئولۇق يىغىن ئۆتكۈزۈپ، مەزكۇر ئاكادېمىيەنىڭ 2-نۆۋەتلىك رەئ ...

ئوپقان

ئوپقان

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت تاڭ قۇياشى جاھاننى يورۇتۇپ، تەبىئەت يۈزىگە چۈشكەن قىروۋلارنى جۇلالاندۇرۇپ تۇراتتى. ياپراق تۆككەن چىنارلار، ئىسسىق بەلۋاغلارغا قايتقان تۇرنىلارنىڭ مۇڭلۇق ...

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

(ھېكايە) ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت   بۇ دۇنيا بىر ئۆي، كۆڭۈل بولسا دۇنيا! - جالالىدىن رۇمى   ئىلىنىڭ تاشلەپكە دېگەن يېرىدە ئەخمەت ماشىنچى دېگەن كېشىنىڭ دۇكانى بار ئىدى. ...

شەرقىي تۈركىستاندا ”دېموكراتىك ئۇيغۇر جۇمھۇرىيىتى“ قۇرۇلـىدۇ

شەرقىي تۈركىستاندا ”دېموكراتىك ئۇيغۇر جۇمھۇرىيىتى“ قۇرۇلـىدۇ

پىروفېسسور دوكتور سايىت يىلـماز  (تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى ئەخمەتجان تۇراق، تەھرىر سۈبھىنۇر ئۆمەر ۋە ئابدۇلھەمىد قاراخان) ئىلاۋە: بۇ يازما تۈركىيەدىكى بىر خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ...

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) ئەخمەتجان قاسىمى كىم؟ ئۇ كىمنىڭ دوستى؟ كىمنىڭ رەھبىرى؟ بۇ سوئاللارنىڭ جاۋابلىرىنى ئالدى بىلەن خىتاينىڭ كېيىنكى بۇرمىلانغان تارىخىي ھۆججەتلىرى ...

 شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

 شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

بۇ بىر پارچە قازاقچە چاقىرىقنامە تەيۋەن ھۆكۈمەت ئارخىپخانىسىدا ساقلانغان، لېكىن چاقىرىقنامىدا ھېچقانداق چېسلا يېزىلمىغان. چاقىرىقنامىدىكى ئاپرېل ئىنقىلابى دېگەن سۆزنىڭ 12-ئاپرېل ئۆ ...

“ھەمىدىي” ۋە “بابۇرنامە” دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

“ھەمىدىي” ۋە “بابۇرنامە” دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدا ئىشلەتىلىۋاتقان سۆزلەرنىڭ ئەتمولوگىيەسى مەزكۇر كەلىش مەنبەسى ئىزدەنىۋاتقان سۆزنىڭ قايسىدۇر بىر مىللەتنىڭ تىلىد ...

سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئومۇمى (بەتلەر: 18)

ھەبەشىستانغا ئىككىنچى قېتىملىق ھىجرەت

«تارىخى مۇھەممەدى» كىتابىدىن پارچىلار ئاپتورى: ئەلىخان تۆرە ساغۇنى ئۇيغۇرچىغا ئاغدۇرۇپ نەشىرگە تەييارلىغۇچى: ئابدۇرېشىتھاجى كېرېمى ھەبەشىستانغا ئىككىنچى قېتىملىق ھىجرەت بۇ قېتىمدا ھىجرەتتە بالىلاردىن باشقا ئەر ـ خوتۇن بولۇپ، مۇھاجىرلارنىڭ سانى 83 كە يەتكەن ئىدى. ھەزرىتى ئەلىنىڭ ئاكىلىرى جەئفەر تەييار، ئوسمان ئىبنى ئەففان، زوبەير ئىبنى ئەۋۋام بۇلارنىڭ ئىچىدە ئىدى. بۇ كىشىلەرگە ھەبەشىستان پادىشاھى مىھماندۇسىت ...

داۋامى

مىراج ۋەقەسى

«تارىخى مۇھەممىدى» كىتابىدىن پارچىلار ئاپتورى: ئەلىخان تۆرە ساغۇنى ئۇيغۇرچىغا ئاغدۇرۇپ نەشىرگە تەييارلىغۇچى: ئابدۇرېشىتھاجى كېرېمى مىراج ۋەقەسى ئەمدى بۇ ئورۇندا ھەقىقەتگە مۇۋاپىق رەۋىشتە، قىسقىچە قېلىپ مىراج ۋەقەسىنى بايان قېلىپ ئۆتىمىز. بۇ ھەقتە ئۇزۇن ـ قىسقا سۆزلەر يېزىلغان كىتابلار كۆپ بولسىمۇ، ئەمما ھەقىقىتىنى بىلگەن يازغۇچىلار ئازدۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن ئىسلام ئالەمىدە « قۇرئان» دىن كېيىن ئىشەنچلىك كىتابىمىز ...

داۋامى

دىۋانى-كەبىر

جالالىدىن رۇمى تەرجىمە: ھەبىبۇللا ئابلىمىت جالالىدىن رۇمىنىڭ (1207-1273) مەشھۇر ئەسىرى "مەسنەۋى" ناملىق ئەسىرىدىن قالسا، يەنە بىر ئىككىنچى چوڭ ئەسىرى "دىۋانى-كەبىر" دۇر. "دىۋانى -كەبىر" دېگەنلىك شىئېرلار توپلانغان "بۈيۈك دەپتەر" دىگەنلىك بولۇپ يەنە "بۈيۈك دىۋان" دەپمۇ ئاتىلىدۇ. مەۋلانەنىڭ ھەرقايسى دەۋىرلەردە ۋە ھەرقايسى مەزمۇنلاردا يېزىلغان شىئېرلىرىنىڭ جۇغلانمىسىدۇر. بۇ ئەسەرنىڭ تىلى پارسچە ۋە ئەرەپچە بولۇ ...

داۋامى

توقلار ۋە ئاچلار

پىرى تۈركىستان ئەھمەت يەسەۋىي ھەزرەتلىرى ھەققىدە ھېكايە كۆرەش ئاتاخان ئادەتتىكىدەكلا قايناق بىر بازار كۈنى ئىدى. كۈتۈلمىگەندە ھەممە نەرسىنىڭ كۆرۈنىشى، رەڭگى ۋە ھارارىتى بىردىنلا ئۆزگىرىپ كەتتى. كۈن ئولتۇرۇشۇپ، جاھان قىزىللىققا پاتتى. قۇشلار چۇرۇقلىشىپ ئەتراپتا ئەنسىز ئۇچىشاتتى. بۇ مىڭ يىلدىنمۇ ئۇزۇن بىر كېچە ئىدى ئىشتە. خورازلار چىللاۋاتاتتى، يىراقتىن، تولىمۇ يىراقتىن، كۆز ۋە ئاۋاز يەتكۈسىز يەردىن تاڭ ئالدى ...

داۋامى

كۈرشاد ھەققىدە ھېكايە

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت تارىخى ھېكايىلارنى ئوقۇش ئىبادەتكە ئوخشايدۇ. چۈنكى ئۇ، ئىنسان روھىنى پاكلايدۇ. 1 سىرلىرى قىزىل-يېشىل چاقناپ  تۇرغان ئىشىكلەر، يالتىراق تاملاردىن قوپۇرۇلغان قاتمۇ-قات ئالتۇن قەسىر، مەر-مەر سارايلارنىڭ بىرىدە ھېلىگەر، مەككار ۋەزىر جاڭ سۇڭ ، پادىشاھ سۇي ۋەندىگە  تۈركلەرنى قانداق يوقۇتۇشنىڭ چارە-تەدبىرلىرىنى مۇنداق بايان ئەيلىدى:"ھازىرقى بۇنداق ئەھۋالدا، تۈركلەرنىڭ يىراقتىكىسى بىلەن ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش