ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى رەئىسى دوكتور رىشات ئابباسنىڭ 3-نۆۋەتلىك خەلقئارالىق ئۇيغۇر مۇنبىرىدە سۆزلىگەن نۇتقى

ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى رەئىسى دوكتور رىشات ئابباسنىڭ 3-نۆۋەتلىك خەلقئارالىق ئۇيغۇر مۇنبىرىدە سۆزلىگەن نۇتقى

ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى رەئىسى دوكتور رىشات ئابباسنىڭ 3-نۆۋەتلىك خەلقئارالىق ئۇيغۇر مۇنبىرىدە سۆزلىگەن نۇتقى 2026-يىلى 13-ئىيۇن، بېرلىن، گېرمانىيە 5-يۇمىلاق ئۈستەل يىغىنى: ئۇيغۇر كىملى ...

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (14)

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (14)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت مەن ئەتراپىمنى ئوراپ تۇرغان قار دۆۋىلىرىگە ۋە ئاسماندىن لەپشىپ چۈشىۋاتقان قارغا قاراپ «مېنىڭ روھىم بولغاندىن كېيىن، مېنى بۇ دۇنياغا ئاپىرىدە قىلغان ئانا ...

«يات ئادەم» ناملىق رومانىنىڭ مەركىزىي ئىدىيەسى

«يات ئادەم» ناملىق رومانىنىڭ مەركىزىي ئىدىيەسى

تەيارلىغىچى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت ئالبېرت كاميونىڭ «يات ئادەم» ناملىق رومانىنىڭ مەركىزىي ئىدىيەسى — ھاياتنىڭ مەنىسىزلىكى (ئابسۇردلۇق) ۋە ئىنساننىڭ شۇ ھەقىقەت بىلەن يۈزتۇرانە كېلىشىدۇ ...

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (13)

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (13)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت مەن «17» نومۇرلۇق قار دۆۋىسىنىڭ ئاستىدا ياتقان ئانامنىڭ روھىغا ئاتاپ بىلىدىغان ئايەتلىرىمنىڭ ھەممىسىنى ئوقۇپ دۇئا قىلدىم. شامالدا ئۇچۇۋاتقان چاڭ - توزان ...

تۈركىيە نېمە ئۈچۈن پەلەستىنلىكلەرنى ئاكتىپ قوللاپ، ئۇيغۇرلارغا كەلگەندە سۈكۈتتە تۇرۇۋالىدۇ؟

تۈركىيە نېمە ئۈچۈن پەلەستىنلىكلەرنى ئاكتىپ قوللاپ، ئۇيغۇرلارغا كەلگەندە سۈكۈتتە تۇرۇۋالىدۇ؟

مارتىن پاننېر تەھرىرلەر: دوكتور خاي ئېيتان كوھېن ياناروچاك ۋە دوكتور جوئېل د. پاركېر ئۇيغۇرچە تەرجىمە ۋە تەھرىر: سۈبھىنۇر ئۆمەرجان ۋە مۇھەممەد ئابدۇمىجىد 2026-يىلىنىڭ بېشىدا، تۈركى ...

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (12)

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (12)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت بالىلىق چاغلىرىمنىڭ بىر كۈنى ئۇدۇل قوشنىمىزنىڭ چوڭ قىزىنىڭ تويى بولغانىدى. ئوغۇل تەرەپتىن مال تاپشۇرۇشقا كەلگەن ھارۋىلار ئىچىدە ئاجايىپ چىرايلىق بىر ھار ...

چەتئەلدىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنىڭ ئىقتىسادىي مەنبەسىنى ھەل قىلىش يوللىرى ھەققىدە

چەتئەلدىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنىڭ ئىقتىسادىي مەنبەسىنى ھەل قىلىش يوللىرى ھەققىدە

ئابدۇلھەمىد قاراخان ھەر قانداق سىياسىي ھەرىكەت، مۇستەقىللىق كۈرىشىنىڭ داۋاملىشىشى ھەم غەلىبە قىلىشى كۈچلۈك، سىستېمىلىق ۋە مۇستەقىل بىر ئىقتىسادىي ئاساسقا باغلىق. تارىختا مۇۋەپپەقىي ...

ۋەزىيەت ئانالىزى: خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بېرىۋاتقان سۇيىقەستلىرى ۋە ئۇنىڭغا قارشى تەدبىرلەر

ۋەزىيەت ئانالىزى: خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بېرىۋاتقان سۇيىقەستلىرى ۋە ئۇنىڭغا قارشى تەدبىرلەر

ئابدۇلھەمىد قاراخان خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بېرىۋاتقان سۇيىقەستلىرى كۆپ قىرلىق بولۇپ، خەلقئارادىكى كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى ۋە تەتقىقاتچىلار بۇنى ...

تىراگېدىيەلىك مۇھەببەت

تىراگېدىيەلىك مۇھەببەت

ھەبىبۇللا ئابلىمىت تارىخنىڭ سۈكۈت ئىچىدە قالغان بەتلىرىدە بەزى ۋىدا مەكتۇپلىرى باركى، ئۇلارنىڭ ھەر بىر جۈملىسى ئادەمنىڭ قەلبىگە سانجىلغان سۈزۈك بىر خەنجەرگە ئوخشايدۇ. شۇنداق مەكتۇپ ...

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (11)

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (11)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت تارىخ ئېڭىمنى كۆرۈپ يېزىشقا قادىر ئەمەس، پەقەت مەن ئۆزۈملا بۇ ئىشقا مەسئۇل بولىشىم كېرەك، روھۇمدىكى ھايات ھېكايىلىرىمنى، بەختسىز بىر ئۆمرۈمنىڭ ھېكايىسىن ...

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (10)

«ھاياتتىن سورا» ناملىق رومان (10)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت مەن ئۆلىدىغىنىم بىلگەن ئاشۇ كۈنى ئانامغا قارىدىم، ئانامنىڭ قولىدا دەسمال تۇراتتى، دەسمالغا كىر پىشىپ قالغانىدى. تولا سۈرتۈپ، تولا سىقىپ ھالى قالمىغاچقا ...

You Are Here: Home » مەدەنىيەت بوستانى (Page 9)

ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ۋە ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامى

ئۇيغۇر مۇقاملىرى تەتقىقاتى ھەققىدە گەپ بولغاندا، مۇقام تەتقىقاتىنىڭ سەركىسى، مۇقام تەتقىقاتىنىڭ مۇقەددىمىسىنى ئاچقۇچى، ئىجتىمائىي پەنلەر ئالىمى مەرھۇم ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئەپەندىنى ئەسكە ئالىمىز ۋە ئۇنى چوڭقۇر ياد ئېتىمىز. 1980 – يىللىرىدىن ئىلگىرى ئۇيغۇر مۇقاملىرىنى قۇتقۇزۇش، رەتلەش، ئاۋازغا ئېلىش ئىشلىرىدا مۇئەييەن نەتىجىلەرگە ئېرىشكەن بولساقمۇ، ئەمما مۇقاملارنىڭ تارىخىنى بىلىش، ئەتراپلىق، چوڭقۇر، ئى ...

Read more

ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىيەتتە چېكىنىشىدىكى تارىخى سەۋەپلەر

غالىب بارات ئەرك ئۇيغۇرلار قەدىمكى دەۋردە تەرەققى قىلغان شەرق خەلقلىرىدىن بىرى ئىدى، ئەمما يېقىنقى 3- 4 ئەسىردە تەرەققىياتى ئەڭ قالاق ھالەتكە چۈشۈپ قالدى، بۇ زادى نىمە ئۈچۈن؟ 1 . تەرەققىياتنىڭ ئالدىنقى شەرتى تېنچلىق بولمىغان تارىخ بەتلىرىنى ۋاراقلايدىغان بولساق بىلەلەيمىزكى 1600- يىلىدىن 1900- يىلىغىچە بولغان 300 يىل ئۇيغۇر جەمئىيىتى پۈتۈنلەي ئۇرۇش ئوتى ئىچىدە قالغان ھەممە يەرنى قان ھىدى پۇراپ تۇرىدىغان جەم ...

Read more

چەتئەللىكلەر نەزىرىدىكى قەشقەر

ئاپتور: ئابابەكرى ئابدۇرەشىد   قەشقەر — ئۇيغۇرلار ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا مەدەنىيتىنىڭ مەركىزى، يىپەك يولىدا پارلىغان نۇرلۇق مەرۋايىت، ئۇزاق تارىخقا ئىگە قەدىمى شەھەر. تارىم ۋادىسدا ياشىغۇچى تۈركىي ۋە باشقا مىللەتلەر خېلى قەدىمكى زامانلاردىن باشلاپ قەشقەر ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى رايونلاردا ياشاپ مول ۋە رەڭدار بولغان شانلىق مەدەنىيەتلەرنى ياراتقان. ئۇيغۇرلارنىڭ ئوتتۇرا ئەسىردىكى بۈيۈك خاقانىيە خانلىقى قەشقەرنى مەركەز ...

Read more

مىللىي كۈلتۈر‎ ۋە‏‎ مەدەنىيەت‏

زىيا گۆكئالپ تۈركچىدىن يۈسۈپجان ياسىن تەرجىمىسى مىللىي كۈلتۈر بىلەن‏‎ ‎مەدەنىيەت ئوتتۇرىسدا ھەم بىرلىك نوقتىسى ھەم ‏پەرقلىق نوقتىلار بار. ‏مىللىي‎ ‎كۈلتۈر بىلەن مەدەنىيەت ئوتتۇرىسىدىكى بىرلىك ‏نوقتىسى ھەر ئىككىلىسىنىڭ بارلىق‎ ‎ئىجتىمائىي ‏ھاياتنى ئۆز ئىچىگە ئېلىشىدۇر. ‏ئىجتىمائىي ھايات دىن، ئەخلاق، ھوقۇق،‎ ‎ئەقىل، ئېستېتىكا، ئىقتىساد، ‏تىل ۋە پەن ‏بىلەن مۇناسىۋەتلىك ھاياتتىن ئىبارەت. بۇ‎ ‎سەككىز تۈرلۈك ھايا ...

Read more

مەھمۇد كاشغەرىي ۋە يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ دەۋرىمىز ئۇيغۇر مىللەتپەرۋەرلىك پىكىر ھاياتىغا قوشقان تۆھپىسى*

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى، ئامېرىكا) 11 -ئەسىرنىڭ بۈيۈك ئېنسىكلوپېدىيەلىك ئالىمى، تۈركولوگىيە ئىلمىنىڭ ئاتىسى مەھمۇد كاشغەرىي ۋە بۈيۈك پەيلاسوپ، مۇتەپەككۇر شائىر يۈسۈپ خاس ھاجىپ گەرچە بۇنىڭدىن 1000 يىل ئىلگىرى دۇنيادىن ئۆتكەن بولسىمۇ، لېكىن ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بۈيۈك ئەسەرلىرى ««تۈركىي تىللار دىۋانى» بىلەن « قۇتادغۇ بىلىك» ئارقىلىق  ئۇيغۇر - تۈرك خەلقلىرىنىڭ  ئىنسانىيەت مەدەنىيەت خەزىنىسىگە ئۆچمەس ت ...

Read more

Copyright 2026@ AKADEMIYE.ORG

Scroll to top