مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

نۇرىددىن ئىزباسار ئۇيغۇر ئىسمى، ئورخۇن-يېنىسەي يېزىقىدا يېزىلغان مەڭگۈ تاشلاراد 10 يەردە ئۇچىرايدۇ. بۇلاردىن شىنە ئۇسۇ مەڭگۈ تېشىنىڭ شىمالى يۈزىنىڭ 3-قۇرىدا ئون ئۇيغۇر، بىلگە قاغان ...

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

نۇرىددىن ئىزباسار 1759-يىلى پۈتۈن قارشىلىق ھەرىكەتلىرى مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن،مانجۇ خاندانلىقى شەرقى تۈركىستاننىڭ تامامىغا ھاكىم بولۇپ قىپچاق قەبىلىلىرى ئۈستىدىمۇ بەلگىلىك بېسىم قۇ ...

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

بىز كىچىككىنە خۇشاللىققىمۇ تەشنا مىللەتمىز، ئەمما بۈگۈنكى خۇشاللىقىمىز كىچىك ئەمەس

رۇقىيە تۇردۇش بىز داۋاملىق «مۇجاھىرەتتىكى ئۇيغۇرلار قانداق قىلىپ كۈچلىنەلەيمىز؟ مۇستەقىللىقىمىزنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىشىمىز كېرەك؟ ھۆرلۈك ھەرىكىتىنى قايسى سىستېمىدا ...

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

نەفىسىي قوللانغان چاغاتاي ئۇيغۇر تىل-يازىقى ۋە ئۇنىڭ ئومۇمىي ئۇيغۇر تىل-يازىق مەدەنىيەتىدىكى ۋەزنى

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ئاماننىساخان مەھمۇد نەفىسىي (1568-1534-يىللار) ئۇيغۇر مۇقاملارى ئۇستادى، ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامى تەكىستلەرىنىڭ رەتلەگۈچىسى، "ئەخلاقى جەمىي ...

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

دوكتور ئابلىز ئابدۇقادىر ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ رەئىسى بولۇپ سايلاندى

ئامېرىكا ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى قۇرۇلغىنىغا 2 يىل بولغان بۈگۈنكى كۈندە نىزامنامىگە ئاساسەن، ئاكادېمىيەنىڭ ھەيئەت ئەزالىرى ۋىدىئولۇق يىغىن ئۆتكۈزۈپ، مەزكۇر ئاكادېمىيەنىڭ 2-نۆۋەتلىك رەئ ...

ئوپقان

ئوپقان

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت تاڭ قۇياشى جاھاننى يورۇتۇپ، تەبىئەت يۈزىگە چۈشكەن قىروۋلارنى جۇلالاندۇرۇپ تۇراتتى. ياپراق تۆككەن چىنارلار، ئىسسىق بەلۋاغلارغا قايتقان تۇرنىلارنىڭ مۇڭلۇق ...

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

سۆيگۈ ۋە ئىتىقات

(ھېكايە) ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت   بۇ دۇنيا بىر ئۆي، كۆڭۈل بولسا دۇنيا! - جالالىدىن رۇمى   ئىلىنىڭ تاشلەپكە دېگەن يېرىدە ئەخمەت ماشىنچى دېگەن كېشىنىڭ دۇكانى بار ئىدى. ...

شەرقىي تۈركىستاندا ”دېموكراتىك ئۇيغۇر جۇمھۇرىيىتى“ قۇرۇلـىدۇ

شەرقىي تۈركىستاندا ”دېموكراتىك ئۇيغۇر جۇمھۇرىيىتى“ قۇرۇلـىدۇ

پىروفېسسور دوكتور سايىت يىلـماز  (تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى ئەخمەتجان تۇراق، تەھرىر سۈبھىنۇر ئۆمەر ۋە ئابدۇلھەمىد قاراخان) ئىلاۋە: بۇ يازما تۈركىيەدىكى بىر خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ...

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) ئەخمەتجان قاسىمى كىم؟ ئۇ كىمنىڭ دوستى؟ كىمنىڭ رەھبىرى؟ بۇ سوئاللارنىڭ جاۋابلىرىنى ئالدى بىلەن خىتاينىڭ كېيىنكى بۇرمىلانغان تارىخىي ھۆججەتلىرى ...

 شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

 شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

بۇ بىر پارچە قازاقچە چاقىرىقنامە تەيۋەن ھۆكۈمەت ئارخىپخانىسىدا ساقلانغان، لېكىن چاقىرىقنامىدا ھېچقانداق چېسلا يېزىلمىغان. چاقىرىقنامىدىكى ئاپرېل ئىنقىلابى دېگەن سۆزنىڭ 12-ئاپرېل ئۆ ...

“ھەمىدىي” ۋە “بابۇرنامە” دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

“ھەمىدىي” ۋە “بابۇرنامە” دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدا ئىشلەتىلىۋاتقان سۆزلەرنىڭ ئەتمولوگىيەسى مەزكۇر كەلىش مەنبەسى ئىزدەنىۋاتقان سۆزنىڭ قايسىدۇر بىر مىللەتنىڭ تىلىد ...

سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » ئەدەبىيات گۈلزارى (بەتلەر: 5)

مۇزلىغان شەھەر (5)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت قىش ئۆتۇپ, باھار كېتىپ، ياز باشلانغان بولسىمۇ، ئۈرۈمچى خەلقى تەبىئەتتىكى ئۆزگىرىشلەرنى ھېچ تۇيمايلا قالغان ئىدى. چۈنكى كۆڭۈل خاتىرجەم بولمىغان يەردە تەبىئەتنىڭ گۈزەللىكلىرىدىن ھۇزۇر ئالدىغان تۇيغۇ نەدە دەيسىز. 1947- يىل 5-ئاينىڭ 21- كۈنى گومىنداڭ ھۆكۈمىتىنىڭ 2830- نومۇرلۇق ئاخباراتىدا ئېلان قىلىنغان ھۆكۈمەت پەرمانىدا: «جاڭ جىجۇڭ شىنجاڭ ئۆلكىلىك ھۆكۈمەتنىڭ قوشۇمچە رەئىسلىكىدىن، لي ...

داۋامى

ئۆزىنى قەدىرلەش ۋە ئۆزىگە تەسەللى بىرىش

ئالماس ھاجى 1. ھەرخىل كۆز قاراش ۋە تەشەببۇسلار كىشىگە نىمىنى ياخشى كۆرۈش، نىمىنى قەدىرلەش كېرەكلىكىنى ھەرخىل نۇقتىلاردىن چىقىپ ئۈگۈتۈشكە ھەركەت قىلىدۇ، لېكىن، ھاياتتا ھەرقانداق ئادەم تەبىئىي ھالدا  ھەممە ئىشتا ئۆزىنى مەركەز قىلىدۇ، ئۆزىنىڭ ئىمكانىيىتى ۋە مۈمكىنچىلىكى دائىرىسىدە سۆز-ھەركەت قىلىدۇ. بۇ جەرياندا ئۇنىڭ قەلبىدە ئۆزىنى ياخشى كۆرۈشتىن شەكىللەنگەن غۇبارسىز مېھىر- سۈيگۈ ئاتا-ئانىسىنى، ئائىلىسىنى، قېر ...

داۋامى

مۇزلىغان شەھەر (4)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت بىرلەشمە ھۆكۈمەت قۇرۇلغاندىن كېيىن، بىتىمگە ئاساسەن ھەرقايسى ۋىلايەت ۋە ناھىيەلەردە خەلق سايلىمى ئېلىپ بېرىشقا توغرا كېللەتتى. بۇ سايلام ئارقىلىق خەلق تۆۋەندىن تارتىپ يۇقۇرغىچە ئەمەلىي ھوقۇققا ئىگە بولۇش ئىمكانىيىتى تۇغۇلاتتى. ئەمما سايلامغا باشتىن ئاخىرى گومىنداڭ ھۆكۈمىتى بۇزغۇنچىلىق قىلىشقا باشلىدى. شىمالدىكى ئۈچ ۋىلايەتتىن باشقا شەرقىي تۈركىستاننىڭ شەرقىي ۋە جەنۇبىدىن بولۇپ يە ...

داۋامى

مۇزلىغان شەھەر (3)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت 3-ماي گېنىرال جاڭ جىجۇڭ غەربىي شىمال ھەربىي-مەمۇرى مەھكىمىسىنىڭ مۇدىرى ۋە “شىنجاڭ” ئۆلكىسىنىڭ رەئىسلىكىگە تەيىنلىنىپ كەلدى. مەسئۇت ئەپەندى بولسا تەپتىشلىككە تەيىنلەنگەن ئىدى. شۇنىڭ ئۈچۈن، ئۈچ ئەپەندى پۇرسەتنى چىڭ تۇتۇپ، قۇرماقچى بولغان تۈركىستان مىللەتچى پارتىيەسىنى قۇرۇش ئۈچۈن، كۆپ تىرىشچانلىق كۆرسەتكەن بولسىمۇ، مەركەز بىلەن شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى ئوتتۇرسىدىكى بىتىم رەسمى ...

داۋامى

مۇزلىغان شەھەر (2)

ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت شۇنىڭدىن ئىتېبارەن ئۈچ ئەپەندىنىڭ پائالىيىتىنى ھەرۋاقىت كۈزىتىپ تۇرۇش ئۈچۈن، ئارقىسىغا پايلاقچى قويۇپ، ئۇلارنى نازارەت ئاستىغا ئالدى. لېكىن ئۇلار ھەرقانچە قىلسىمۇ ئۈچ ئەپەندىنىڭ ھەركىتىنى پۈتۈنلەي چەكلىيەلمەيتتى. چۈنكى ئىلىدىكى شەرىقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ ۋەكىللىرى بىلەن تېخى تىچلىق بىتىمى ئورنىتىپ بولالمىغانتى. بۇنداق نازۇك ۋەزىيەتتە ۋۇ جۇڭشىن قاتارلىق جاھىل كۈچلەر ئۈچ ئەپە ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش