ئۇيغۇرچە    Uyghurche    Уйғурчә   
  • 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » تارىختىن تامچە (بەتلەر: 21)

چاغاتاي دەۋرىدىكى داڭلىق ئۇيغۇرلار

چىڭگىزھان ئىستىلاسى نەتىجىسىدە چىڭگىزھاننىڭ ئىككىنچى ئوغلى چاغاتاي (1179 - 1242 - يىللار) ئوزىگە تەقسىم قىلىنغان زەمىنغا ئۇيغۇرلار رايونىنى قوشۇپ ئىدارە قىلدى. چاغاتاي ئولۇسى ھوكۇمرانلىق قىلغان ئاشۇ دەۋرنى تارىخچىلار ئۇنىڭ نامى بىلەن "چاغاتاي دەۋرى" دەپ ئاتىدى. چاغاتاينىڭ پايتەھتى ئالمىلىق (ھازىرقى ئىلى) بولۇپ، مەشھۇر ئۇيغۇر ئالىمى ۋە داڭلىق پەداگوگ سىراجىدىن ئەبۇ ياقۇپ ئىبنى ئەبۇ يۇسۇپ سەككاكى (1160 - 1128 ...

داۋامى

تارىختىكى ئۇيغۇر زەمبىرىكى

قۇربان ۋەلى «سۇڭ تارىخى» (宋史) نىڭ «ئەسكەر- ياراغ تەپسىراتى» بابىدا قەيت قىلىنىشىچە، جەنۇبىي سوڭ تارىحتىكى ئۇيعۇر زەمبىرىكى دۆلىتىدە چۈنشىنىڭ 9-يىلى (مىلادى1182- يىلى) چېگرا رايونلاردىكى ۋىلايەتلەردە «خۇي-خۇي زەمبىرىكى» (回回炮) گە تەقلىد قىلىپ ياسالغان زەمبىرەكلەرنىڭ ئەپچىللىك، يىراقتىكى نىشانغا تەگكۈزۈش جەھەتلەردە بۇرۇنقى زەمبىرەكلەردىىن ئېشىپ چۈشتى، دېگەن بىر يېڭى خەۋەر (ھەربىي تېخنىكا جەھەتتىكى بىر چوڭ يېڭى ...

داۋامى

تۈركىستان چىنى سارتلىرىنىڭ مىللىي تارىخى ھەققىدە بىر رىجا (مۇراجەت) – نەزەرخوجا ئابدۇسەمەت ئۇيغۇر بالىسى

غالجات يېزىسىدىن: نەزەر خوجا ئابدۇسەمەت ئوغلى ئوسانماز (خورىماس) كەندىنى ئىنسان بىلەنلەر خەلققە خىزمەتتىن، مەردۇمەند ئولان، مەزلۇمە ئەل چەكمەز ئاھانەتتىن. مىللىي تارىخنى بىلىش، ھەر ئادەم ئۆز ئاتا-بوۋىسىنى تونۇش، ئۇرۇق ۋە قېرىنداشلىرىنى ھەمدە ئۇلارنىڭ بۇرۇنقى تۈرلۈك ھاللىرىنى، يەنى: ئۆرپ ئادەتلىرىنى، ئىلىم ۋە مائارىپ، ھۈنەر ۋە سانائەت، سودىگەرچىلىكتە قايسى دەرىجىدە بولغانلىقىنى، دۇنيا مەئىيشىتىدە قانداق يول ...

داۋامى

ئۇيغۇر ئېلىدە مىللەتچىلىك

ئۈچ ئەپەندىلەر ئۇيغۇر ئېلىدە ئالىي مۇختارىياتنىڭ سايىسىدە مىللەتنىڭ مەدەنىيىتىنى، سىياسىي ئېڭىنى ۋە ئىقتىسادىي سەۋىيەسىنى ئۆستۈرۈش كېرەكلىكىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، بىر قاتار پائالىيەتلەرنى قىلغان ئىدى. مەسئۇت سابىرى، ئىيسا يۈسۈپ ئالپتېكىن ۋە مۇھەممەد ئەمىن بۇغرا 1945-يىلى 10-ئاينىڭ 17-كۈنى گومىنداڭ ھۆكۈمىتىنىڭ مەركىزىي نەنجىڭدىن ئۈرۈمچىگە كېلىدۇ. مۇھەممەد ئەمىن بۇغرا ئەسلىمىسىدە ئۈرۈمچىگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىنكى ...

داۋامى

ئىندىئانلار ھالاكىتىنىڭ باش ئاخىرى

ئۆمەرجان ئىمىن - غەربىي ياۋرۇپا تاجاۋۇزچىلىرىنىڭ مۇستەملىكىچىلىك ھىيلىسى ئىندىئانلار, ئاۋستىىراليانلار،  پولېنىزىيانلار... دۇنيا سوراپ باققان خەلقلەر ئىدى. تاجاۋۇزچىلارنىڭ بالاخور نەپسى ئۇلارنى يەپ كەتتى .بۇ «مۇستەملىكىچىلىك تارىخى ئىنسانىيەت سالنامىسىگە قانلىق قېلىچ ۋە يالقۇنلۇق ئوت تىلى بىلەن يېزىلىپ قالدى .» (ماركىس) كولۇمبونىڭ مۇۋەپپەقىيىتى ئىندىئانلارغا قىيامەت ئېلىپ كەلدى. ئۇ 1513- يىلى تۇنجى بۇلۇپ ئا ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش