مەلىكە ئاماننىساخان ئىزىدا: ئۇيغۇر-ئۆزبېك خەلقنىڭ تۇنجى ئايال كومپوزىتورى شاھىدە شاھىمەردانوۋا

مەلىكە ئاماننىساخان ئىزىدا: ئۇيغۇر-ئۆزبېك خەلقنىڭ تۇنجى ئايال كومپوزىتورى شاھىدە شاھىمەردانوۋا

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى، ئامېرىكا) مەركىزىي ئاسىيا جۇمھۇرىيەتلىرى ئىچىدە ئۆزبېكىستان ئۇيغۇرلارنىڭ قەدىمىي ماكانلىرىدىن بىرى بولۇپلا قالماستىن بەلكى  ئۇيغۇر خەلقىنىڭ 1 ...

مەھمۇد كاشغەرىي ۋە يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ دەۋرىمىز ئۇيغۇر مىللەتپەرۋەرلىك پىكىر ھاياتىغا قوشقان تۆھپىسى*

مەھمۇد كاشغەرىي ۋە يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ دەۋرىمىز ئۇيغۇر مىللەتپەرۋەرلىك پىكىر ھاياتىغا قوشقان تۆھپىسى*

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى، ئامېرىكا) 11 -ئەسىرنىڭ بۈيۈك ئېنسىكلوپېدىيەلىك ئالىمى، تۈركولوگىيە ئىلمىنىڭ ئاتىسى مەھمۇد كاشغەرىي ۋە بۈيۈك پەيلاسوپ، مۇتەپەككۇر شائىر يۈسۈپ ...

ئامېرىكا كونسۇلى پاكستون ۋە ئابدۇكېرىم ئابباس ئەپەندىنىڭ سۆھبىتى

ئامېرىكا كونسۇلى پاكستون ۋە ئابدۇكېرىم ئابباس ئەپەندىنىڭ سۆھبىتى

ئىلاۋە: مەزكۇر پارچە ئامېرىكانىڭ ئۈرۈمچىدە تۇرۇشلۇق ئاخىرقى كونسۇلى جون خول پاكستون (John Hall Paxton) ئەپەندىنىڭ تېخى نەشىر قىلىنمىغان «شىنجاڭغا تەيىنلەنگەن كونسۇل» (Consul to Sin ...

ئانا تىلغا قانچىلىك ھەسسە قوشالايمىز؟

ئانا تىلغا قانچىلىك ھەسسە قوشالايمىز؟

مەخمۇتجان لىتىپ ئىلاۋە: بۇ يازمىنىڭ ئەسلى 2013- يىلى 6- ئايدا ئىزدىنىش تورىدا ئېلان قىلىنغان بولۇپ، بەزى جايلىرىنى قىسقارتىش، ئازغىنە مەزمۇن تولۇقلاش ۋە ئازىراق ئۆزگەرتىش ئارقىلىق ...

دوكتور گۈلنار ئەزىز بىلەن سۆھبەت

دوكتور گۈلنار ئەزىز بىلەن سۆھبەت

ئامېرىكا خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتى ئىنسانشۇناسلىق ۋە تىلشۇناسلىق دوكتورى گۈلنار ئەزىز خانىم بىلەن ئۆزىنىڭ ئوقۇش ھاياتى، تەتقىقاتى ۋە ئالىي مەكتەپتىكى ئوقۇتۇش خىزمىتى ھەققىدە سۆھبەت ئېل ...

ئەلىخان تۆرىنىڭ ئوغۇللىرى

ئەلىخان تۆرىنىڭ ئوغۇللىرى

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى رەئىسى ئەلىخان تورىنىڭ تولۇق ئىسمى ئەلىخان تۆرە شاكىرخان ئوغلى بولۇپ، تەخەللۇسى ساغۇنىي (1885-1976). ئۇنىڭ تولۇق ...

شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق

شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق

تارىم توغراق خىتاي كومپارتىيىسىنىڭ تۈرلۈك سىياسىي ھەرىكەتلەر ئارقىلىق مىللىي كادىر ۋە زىيالىيلارنى باستۇرۇشى خىتاي پۈتۈن مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىي ماقۇللىغان دۆلەت كونستىتۇتسىيەسىد ...

پادىچى بالا

پادىچى بالا

‌‌پادىچى بالا (ھېكايە) ئاپتورى: ھەبىبۇللا ئابلىمىت ئانا يۇرتنىڭ سان-ساناقسىز تاغ-دەريالىرىدىن بىرى بولغان، قاش دەرياسىنىڭ كىچىك بىر تارماق ئېقىنىنىڭ ئۇدۇلىدىكى ئاشۇ داۋاننىڭ ئۈستىد ...

مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندىنىڭ خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭغا بەرگەن رەددىيەسى (خىتايچە ئەسلى نۇسخىسى)

مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندىنىڭ خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭغا بەرگەن رەددىيەسى (خىتايچە ئەسلى نۇسخىسى)

مەرھۇم ئىنقىلابچى، تارىخچى ۋە مىللىي رەھبىرىمىز مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندى خىتاينىڭ ئۇرۇش مەزگىلىدىكى پايتەختى چۇڭچىڭ شەھىرىدە تۇرۇۋاتقان چاغدا خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭ (黎東方) بىلەن ...

مەڭگۈ تاشلار، بىز ۋە ئەجدادىمىز!

مەڭگۈ تاشلار، بىز ۋە ئەجدادىمىز!

نۇرەددىن ئىزباسار بەلكىم نۇرغۇن كىشىلەر ئەجدادىمىزنىڭ ئورخۇن دەرياسى ۋادىسىدا تىكلىگەن تاش پۈتۈكلىرىنى نىمە ئۈچۈن مەڭگۈ تاش دەپ ئاتايدىغانلىقىمىزغا نىسبەتەن پىكىر ساھىبى بولماسلىقى ...

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

مەڭگۈ تاشلاردا ئۇيغۇر ئىسمى

نۇرىددىن ئىزباسار ئۇيغۇر ئىسمى، ئورخۇن-يېنىسەي يېزىقىدا يېزىلغان مەڭگۈ تاشلاراد 10 يەردە ئۇچىرايدۇ. بۇلاردىن شىنە ئۇسۇ مەڭگۈ تېشىنىڭ شىمالى يۈزىنىڭ 3-قۇرىدا ئون ئۇيغۇر، بىلگە قاغان ...

سىزنىڭ ئورنىڭىز: باشبەت » مەدەنىيەت بوستانى (بەتلەر: 5)

بىر بادام دوپپا ئەپسانىسىدىن ھېس قىلغانلىرىم

پروفېسسور دوكتور ئالىمجان ئىنايەت بىزدە دوپپا كىيىش مىللىي ئەنئەنە بولغانلىقى ئۈچۈن، كىشىلەر بۇ ئەنئەنە بويىچە ئۆزلۈكىدىن دوپپا كىيىشىدۇ، لېكىن بېشىغا كىيىپ يۈرگەن دوپپىنىڭ قانداق كېلىپ چىققانلىقىنى بەك سۈرۈشتۈرۈپ كەتمەيدۇ. دوپپا ئاددىيلا بىر بۆك ئەمەس، ئۇنىڭدا ناھايىتى چوڭقۇر تارىخ ۋە مەدەنىيەت كودى يوشۇرۇنغان. ئۇيغۇرلار ئارىسىدا تارقالغان بىر ئەپسانىگە قارىغاندا، بادامدوپپا ئەسلىدە بايراق ئىدى. ئەپسانىدا ...

داۋامى

ئۇيغۇر جەمئىيىتىدىكى “نوچى” ۋە “پوچى”

توختى مۇزارت تەرجىمىسىگە تەييارلىغۇچىلار: مەمەتتۇرسۇن زۇنۇن ئوقيا، فۇرقەت ماخمۇد غازى ئوتتۇرا ئەسىرىدىكى ئۇيغۇر جەمئىيتىدە ئوتتۇرا ئاسىيادىكى سۇفىزىم ئېقىمىنىڭ مەھسۇلى__ نەقىشبەندىيە پىرقىسى تارقىلىپ كىرگەندىن باشلاپ،ئۇيغۇر جەمئىيتىدە يېڭى بىر تارماق---ئىشان مەزھىپى شەكىللەندى.ئەڭ ئاخىرىدا يەنە"ئىشقىيە"ۋە"ئىسھاقىيە"نى بارلىققا كەلتۇردى.(يەنى قارا تاغلىقلار بېلەن ئاق تاغلىقلار). (37) دەل بۇمەزھەپلەرنىڭ داھىي ...

داۋامى

ئۇيغۇرلارنىڭ بېلىقچىلىق ئىگىلىكى

ئابدۇقەييۇم مىجىت 1. مۇقەددىمە بېلىقچىلىق ـــ دەريا، كۆل، ساھىل، دېڭىزلاردا سۇ جانۋارلىرىنى بېقىش، تۇتۇش بىلەن شۇغۇللىنىشتەك ئىشلەپچىقىرىشى پائالىيىتىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ ئوۋچىلىق ئىگىلىكىنىڭ مۇھىم بىر تەركىبىي قىسمى بولۇپ، كونا تاش قۇراللار دەۋرىنىڭ ئاخىرقى مەزگىللىرىدە پەيدا بولۇشقا باشلىغان. كونا تاش قوراللار دەۋرىنىڭ ئاخىرقى مەزگىللىرىگە كەلگەندە كىشىلەر يەر يۈزىدىكى ھايۋانلارنى ئوۋلاپلا قالماستىن، بەلكى سۆ ...

داۋامى

يەكەندىكى مەسچىدلەر

يەكەن ناھىيەسىدىكى جۈملىدىن پۈتكۈل شەرقىي تۈركىستان رايۇنىدىكى ئەينەن ساقلىنىپ قالغان ئەڭ قەدىمى مەسچىدلەرنىڭ بىرى، يەكەن ئازنا مەسچىد شەرقى چاغاتاي خانلىقى (موغۇلىستان خانلىقى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) ئەمىرلىرىدىن مەھەممەت ھەيدەر مىرزا (مىرزا مۇھەممەت ھەيدەر كۆرەگاننىڭ ئاتىسى)زامانىسىدا يەنى مىلادىيە 1466-يىلى يەكەن كونا شەھەر تەۋەسىدىكى چاھارسۇ دىگەن يەرگە ياسالغان، بەزىلەر بۇ مەسچىدنى ئۇنىڭ جىيەنى مىرزا ئابابەكرى ...

داۋامى

چەۋگەن توپ ئويۇنى

ئۇيغۇرلارنىڭ ھاياتى ۋە ھەربىي ئىشلار ساھەسىدە ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينىغان كۈچلۈك بىر مەدەنىيەت، ئۇيغۇر–قاتارلىق تۈركىي خەلقلەر ئارىسىدا، ئەڭ قەدىمكى دەۋرلەردىن باشلاپ ئوينالغان، قەدىمىي تەنھەرىكەت ئويۇن تۈرىنىڭ بىرى، كېيىنكى ۋاقىتلارغا كەلگەندە، چەۋگەن توپ ئويۇنى، شەرىققە كۆك تۈرك قاغانلىقى ۋە ئورخۇن ئۇيغۇر قاغانلىقى دەۋرى (مىلادى 552-840) دە سۇي، تاڭ خاندانلىقىغا تارقالغانلىقى، گەنجۇ ئۇيغۇر قاغانلىقى دەۋرى ...

داۋامى

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

ئۈستىگە قايتىش