• 2020-يىلى 21-مارت قۇتلۇق نورۇز كۈنىدە قۇتادغۇ بىلىگ ئىنىستىتۇتى ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تەركىبىدە قۇرۇلدى. ...
ئۇيغۇرلاردا ئاتا – ئانىنىڭ مۇقەددەسلىكى

ئۇيغۇرلاردا ئاتا – ئانىنىڭ مۇقەددەسلىكى

ئۇيغۇرلار ئەزەلدىن ئەڭ ئېسىل ئەنئەنە ۋە گۈزەل ئەخلاققا ئىگە خەلق. ئاتا – ئانىنى ئۇلۇغلاش بۇ مىللەت ئۈچۈن ئەڭ مۇقەددەس بۇرچ. « ئاتا – ئاناڭنىڭ ئالدىدىن توغرا ئۆتمە»، « ئاتاڭ رازى خۇ ...

ئۇيغۇرلارنىڭ خوشنىدارچىلىق مەدىنىيىتى

ئۇيغۇرلارنىڭ خوشنىدارچىلىق مەدىنىيىتى

ئۇيغۇرلار ئۇزاق تارىخى تۇرمۇشنى بېشىدىن ئۆتكۈزۈش جەريانىدا ئاز بولمىغان ئۆزىگە خاس مەدىنىيەتلەرنى يارىتىپ، دەۋرلەردىن دەۋرلەرگىچە ئەۋلادمۇ – ئەۋلاد داۋام ئەتكۈزۈپ، تا ھازىرغىچە مىل ...

شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ستالىن ۋە سۇڭ زىۋېنننىڭ تۆتىنچى قېتىملىق سۆھبىتىدە

شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ستالىن ۋە سۇڭ زىۋېنننىڭ تۆتىنچى قېتىملىق سۆھبىتىدە

مارشال ستالىن ۋە مىنىستېر سۇڭ نىڭ تۆتىنچى قېتىملىق سۆھبىتىنىڭ خاتېرىسى خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستېرى سۇڭ زىۋېن موسكۋا ئايردرومىدا سوۋېت تاشقى ئىشلار مىنىستېرى مولوتوۋ بىلەن كۆرۈشمەك ...

ئۇيغۇرلاردا مىراس قالدۇرۇش ۋە ئۇنى تەقسىملەش ئادىتى

ئۇيغۇرلاردا مىراس قالدۇرۇش ۋە ئۇنى تەقسىملەش ئادىتى

ئابدۇقەييۇم مىجىت «مىراس-ئۆلگەنلەردىن قالغان مال ـ مۈلۈك » ياكى « ئۆلگەنلەردىن كېيىنكىلەرگە قالغان ئىلمىي، ئەدەبىي، مەدەنىي، كەسپىي ۋە شۇ قاتارلىقلارغا ئائىت نەرسە » ① بولۇپ، مىراس ...

قەشقەر ھېتگاھ مەدىرىسەسىنىڭ ۋەخپىسى

قەشقەر ھېتگاھ مەدىرىسەسىنىڭ ۋەخپىسى

ئابدۇرىشىت ئىبراھىم قەشقەرنىڭ 19- ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يېرىمىدىكى ئىجتىمائىي ۋە مەدەنىيەت تارىخىدىن ئۇچۇر بېرىدىغان مۇھىم تارىخىي ھۆججەتلەرنىڭ بىرىدۇر. بۇ ھۆججەت قەشقەرنىڭ ئەينى دەۋىر ...

مودىرنىزىم ئەدەبىياتى ۋە ئۇنىڭ ئالاھىدىلىكلىرى

مودىرنىزىم ئەدەبىياتى ۋە ئۇنىڭ ئالاھىدىلىكلىرى

تاھىر ھامۇت مودېرنىزىم ئەدەبىياتى 19 – ئەسىرنىڭ ئوتتۇرلىرىدىن تارتىپ تا بۈگۈنگە قەدەر ئاساسلىق غەرپ دۆلەتلىرىدە بارلىققا كەلگەن زور بىر تۈركۈم ئەدەبىي ئېقىملارنىڭ ئومۇمى نامى بولۇپ ...

خوجىلار دەۋرىنىڭ بارلىققا كېلىشىنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنىشى

خوجىلار دەۋرىنىڭ بارلىققا كېلىشىنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنىشى

ئەخمەتجان ھەسەن ھەرقانداق بىر ئىجتىمائىي پىكىر ئېقىمى ۋە ئىدىيىۋى ئېقىمنىڭ مەلۇم بىر رايۇنغا تارقىلىشى ۋە شۇ رايوندا بەلگىلىك تەسىرگە ئىگە بولۇشىدا، نوقۇل شۇ ئېقىم تەرغىباتچىلىرى ر ...

«قۇتادغۇ بىلىگ» كە كىرىش

«قۇتادغۇ بىلىگ» كە كىرىش

رەشىد رەھمەتى ئارات تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى يۈسۈپجان ياسىن  رەشىد رەھمەتى ئارات قازان تاتارلىرىدىن يىتىشىپ چىققان دۇنياۋى نوپۇزغا ئىگە مەشھۇر تۈركولوگ. ئۇ 1900- يىلى قازان شەھ ...

ئۇيغۇر تىلىدا ئەكىس ئەتكەن مەدەنىيەت

ئۇيغۇر تىلىدا ئەكىس ئەتكەن مەدەنىيەت

تىل بىر خىل ئىجتىمائى ئالاقە قورالى سۈپتىدە خىزمەت قىلىدىغان بەلگىلەر سىستىمىسى، مىللەتنىڭ موھىم بەلگىسى، مەدەنىيەتنىڭ موھىم بىر تەركىبى قىسمى. تىل مەدەنىيەت بىلەن زىچ باغلانغان بو ...

5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى

5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى

پىروفېسسوردوكتور ئالىمجان ئىنايەت ئۇيغۇچىلاشتۇرغۇچى: ئەھمەد سۇلۇق بۈگۈن 5-ئىيۇل بولۇپ، ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ 11 يىللىقى.  مەن بۇنى ئۈرۈمچى ئىرقىي قىرغىنچىلىقى دەپ ئاتايمەن، چۈنكى ...

بۈيۈك مىللىي كۆچۈش

بۈيۈك مىللىي كۆچۈش

ئەك شىمىس (گېرمانىيە) ئۆمەرجان نۇرى تەرجىمىسى، تەييارلىغۇچى: كەتمەنباي (كەتمەنباينىڭ بايانى: ھونلار تارىخىمىز بىلەن مۇناسىۋەتلىك مۇھىم بىر قەدىمكى مىللەت. ئۇلارنى بىلىش ۋە چۈشىنىش ...

You Are Here: Home » تارىختىن تامچە (Page 3)

شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى ئامېرىكا مەتبۇئاتلىرىدا (4)

روسلار ئاسىيادىكى ھالقىلىق جايلاردا ئۈستۈنلۈك ئىگەللىمەكتە سوۋېت ئىتتىپاقى ئۆزلىرىنىڭ سانائەت رايونلىرىغا كېلىدىغان تەھدىتتىن ئەندىشە ئىچىدە؛ خىتايغا ئۇتتۇرۇپ قويۇش يېڭىچە تاجاۋۇز لېنىيەسىگە يول ئاچىدۇ. مۇھەررىرنىڭ ئىزاھاتى- لوس ئانجېلىس ۋاقت گېزىتى ئاسىيا شۆبىسىدىن درېيك ۋولدو ئۇرۇش باشلانغاندىن بۇيان خىتاينىڭ غەربىي شىمال ئۆلكىسى شىنجاڭغا كىرىشىگە رۇخسەت قىلىنغان تۇنجى چەتئەللىك مۇخبىردۇر. ئۇ بۇ جايدىكى ب ...

Read more

ئامېرىكا كونسۇلى پاكستون ۋە ئابدۇكېرىم ئابباس ئەپەندىنىڭ سۆھبىتى

ئىلاۋە: مەزكۇر پارچە ئامېرىكانىڭ ئۈرۈمچىدە تۇرۇشلۇق ئاخىرقى كونسۇلى جون خول پاكستون (John Hall Paxton) ئەپەندىنىڭ تېخى نەشىر قىلىنمىغان «شىنجاڭغا تەيىنلەنگەن كونسۇل» (Consul to Sinkiang) ناملىق كىتابىنىڭ شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى مەركىزى ئىلىغا ئېلىپ بارغان زىيارەت ھەققىدىكى 7-باب 3-قىسىمىدىن ئېلىندى. تەرجىمە قىلىپ تەييارلىغۇچى: تاران ئۇيغۇر «ئامېرىكادا ئوقۇغۇم بار» ... بىز ئىلى ۋىلايىتىنىڭ ۋالىيسى بولغا ...

Read more

مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندىنىڭ خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭغا بەرگەن رەددىيەسى (خىتايچە ئەسلى نۇسخىسى)

مەرھۇم ئىنقىلابچى، تارىخچى ۋە مىللىي رەھبىرىمىز مۇھەممەدئىمىن بۇغرا ئەپەندى خىتاينىڭ ئۇرۇش مەزگىلىدىكى پايتەختى چۇڭچىڭ شەھىرىدە تۇرۇۋاتقان چاغدا خىتاي تارىخچى لى دۇڭفاڭ (黎東方) بىلەن ۋەتىنىمىزنىڭ نامى ۋە مىللىتىمىزنىڭ تەۋەلىكى ھەققىدە ئىلمىي مۇنازىرە قىلغانلىقى ۋە سەپسەتىلەرگە تولۇق پاكتلىق مەنبەلەر ئارقىلىق رەددىيە بەرگەنلىكى ھەممىمىزگە مەلۇم. مەزكۇر مۇنازىرە ماقالىلىرىنىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى مۇھەممەدئىمىن بۇ ...

Read more

مەڭگۈ تاشلار، بىز ۋە ئەجدادىمىز!

نۇرەددىن ئىزباسار بەلكىم نۇرغۇن كىشىلەر ئەجدادىمىزنىڭ ئورخۇن دەرياسى ۋادىسىدا تىكلىگەن تاش پۈتۈكلىرىنى نىمە ئۈچۈن مەڭگۈ تاش دەپ ئاتايدىغانلىقىمىزغا نىسبەتەن پىكىر ساھىبى بولماسلىقى مۇمكىن، ئەسلىدە مەڭگۈ تاشلارنىڭ مەتىنلىرىگە قارىساق قاغانلار تاشلارنىڭ مىڭ يىللىق تۈمەن كۈنلۈك ۋە مەڭگۈلۈك يادىكار بولۇپ قېلىشىنى، ئۆزلىرىنىڭ سەلتەنەتلىك يىللىرىنى ۋە دەۋلەت ئۈچۈن تۆككەن تەر ئاققۇزغان قانلىرىنى ۋە نەسىھەت ئۆگۈتلى ...

Read more

شەرقى تۈركىستاندا مانجۇ-خىتاي ئىشخالنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدىكى تۈزۈلمە ۋە يەرلىك خادىملار

نۇرىددىن ئىزباسار 1759-يىلى پۈتۈن قارشىلىق ھەرىكەتلىرى مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن،مانجۇ خاندانلىقى شەرقى تۈركىستاننىڭ تامامىغا ھاكىم بولۇپ قىپچاق قەبىلىلىرى ئۈستىدىمۇ بەلگىلىك بېسىم قۇرۇشقا باشلىدى. مانجۇلارنىڭ ھاكىمىيەت تۈزۈلمىسىگە قارىغىنىمىزدا موڭغۇل يايلاقلىرى، تىبەت ۋە شەرقى تۈركىستاننى بىۋاستە خىتاينىڭ ۋىلايەتلىرىدەك ئىدارە قىلىشنىڭ يەرىگە بىر ئەسكىرى ئىشخال رايونى ۋە باج توپلاش مەنبەسى قىلىش، بىخەتەرلىك ...

Read more

ئاكادېمىيە ئورگان تورى ©

Scroll to top